ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Κοζάνη 2/9/2026
ΘΕΜΑ:
Πρόταση ένταξης αυτοτελούς δράσης «Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας» στον Οδικό Χάρτη του Στρατηγικού Σχεδίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας
Προς:
Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
Αντιπεριφέρεια Διαφάνειας, Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Ψηφιακού Μετασχηματισμού
Κοινοποίηση:
Δήμος Κοζάνης
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
________________________________________
1. Εισαγωγή
Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε., ως φορέας παροχής του αστικού συγκοινωνιακού έργου στην περιοχή εξυπηρέτησής του, χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για την εκπόνηση και δημόσια διαβούλευση του «Στρατηγικού Σχεδίου για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας».
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί σημαντική ευκαιρία για τη συγκρότηση ενός ενιαίου, διαλειτουργικού και ανθρωποκεντρικού ψηφιακού οικοσυστήματος, μέσα από το οποίο η Περιφέρεια θα μπορεί να αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες και δεδομένα για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο ορίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αντιμετωπίζεται ως απλή τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά ως μοχλός διοικητικού εκσυγχρονισμού, οικονομικής αναδιάρθρωσης και κοινωνικής συνοχής.
Παράλληλα, το κείμενο της διαβούλευσης καλεί ρητά επιχειρήσεις, ΟΤΑ, ερευνητικούς φορείς, κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους να συμβάλουν με προτάσεις και σχόλια στη διαμόρφωση του τελικού Σχεδίου.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. καταθέτει την παρούσα πρόταση.
________________________________________
2. Διαπιστωμένο κενό του Στρατηγικού Σχεδίου
Το υπό διαβούλευση Στρατηγικό Σχέδιο περιλαμβάνει σημαντικές και ιδιαίτερα φιλόδοξες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων:
1. Περιφερειακό Data Hub
2. Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας
3. Ψηφιακή Πλατφόρμα Διαχείρισης Ενέργειας
4. Περιφερειακό Παρατηρητήριο Απασχόλησης και Δεξιοτήτων
5. Ψηφιακή Πλατφόρμα Έξυπνου Τουρισμού
6. Ψηφιακή Πολιτική Προστασία
7. Περιφερειακό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης και GovTech
8. Ψηφιακό One Stop Shop Επιχειρήσεων.
Ωστόσο, κατά την άποψή μας, απουσιάζει μία αυτοτελής στρατηγική δράση που να αφορά τον ιδιαίτερα κρίσιμο τομέα της:
δημόσιας κινητικότητας, των δημόσιων συγκοινωνιών και των έξυπνων μεταφορών.
Η απουσία αυτή είναι ακόμη περισσότερο εμφανής, δεδομένου ότι το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο αναγνωρίζει τις μεταφορές ως έναν από τους βασικούς τομείς εφαρμογής των τεχνολογιών Smart City, των κεντρικών πλατφορμών δεδομένων και της διαλειτουργικότητας.
Παράλληλα, στο σχεδιαζόμενο Ψηφιακό Δίδυμο της Δυτικής Μακεδονίας προβλέπεται η ενσωμάτωση δεδομένων από αισθητήρες, δίκτυα IoT και πληροφοριακά συστήματα, με τις μεταφορές να κατονομάζονται ρητά μεταξύ των κρίσιμων πεδίων στα οποία μπορούν να υποστηριχθούν τεκμηριωμένες πολιτικές και σενάρια σχεδιασμού.
Επομένως, θεωρούμε ότι η οργανωμένη ένταξη της έξυπνης κινητικότητας στο Στρατηγικό Σχέδιο αποτελεί φυσική και αναγκαία συμπλήρωση της υφιστάμενης αρχιτεκτονικής του.
________________________________________
3. Προτεινόμενη νέα στρατηγική δράση
Προτείνεται η προσθήκη στον Οδικό Χάρτη της ακόλουθης αυτοτελούς δράσης:
Δράση 9: Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας
Ενδεικτικός αγγλικός τίτλος:
Western Macedonia Smart & Sustainable Mobility Ecosystem
Προτεινόμενη φάση Roadmap:
Βραχυπρόθεσμη – Μεσοπρόθεσμη, 2026–2028
Πιλοτική εφαρμογή:
Αστικές συγκοινωνίες Κοζάνης
Ενδεικτικοί συνεργαζόμενοι φορείς:
• Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
• ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
• Δήμος Κοζάνης
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
• λοιποί δημόσιοι, ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς.
Η Κοζάνη μπορεί να λειτουργήσει ως πιλοτικό πεδίο εφαρμογής, με στόχο οι τεχνολογικές λύσεις, τα πρότυπα διαλειτουργικότητας και οι μηχανισμοί αξιοποίησης δεδομένων που θα αναπτυχθούν να είναι εξαρχής σχεδιασμένοι με δυνατότητα επέκτασης και αξιοποίησης στο σύνολο της Δυτικής Μακεδονίας.
________________________________________
4. Σκοπός της δράσης
Σκοπός της προτεινόμενης δράσης είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού οικοσυστήματος για τη συλλογή, διασύνδεση, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων που σχετίζονται με:
• τις δημόσιες συγκοινωνίες,
• την επιβατική κίνηση,
• την κυκλοφορία,
• τα δρομολόγια,
• τις στάσεις,
• τις μετακινήσεις πολιτών,
• τη βιώσιμη κινητικότητα,
• την κατανάλωση ενέργειας των μεταφορικών μέσων,
• το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μετακινήσεων.
Η πλατφόρμα δεν προτείνεται ως απομονωμένο πληροφοριακό σύστημα.
Αντίθετα, θα πρέπει να αποτελέσει θεματικό υποσύστημα του Western Macedonia Data Hub και να τροφοδοτεί, όπου απαιτείται, το Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας.
Το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει ακριβώς ότι το Western Macedonia Data Hub θα λειτουργεί ως ενιαία «ραχοκοκαλιά» δεδομένων για δημόσιες υπηρεσίες, επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα, οργανισμούς και τοπικές κοινότητες.
________________________________________
5. Επιμέρους υποσυστήματα της προτεινόμενης δράσης
5.1 Περιφερειακό Mobility Data Space
Προτείνεται η δημιουργία ειδικού θεματικού χώρου δεδομένων κινητικότητας στο πλαίσιο του Western Macedonia Data Hub.
Σε αυτόν θα μπορούν να ενσωματώνονται, μέσω ασφαλών και τυποποιημένων διεπαφών, δεδομένα όπως:
• θέση οχημάτων δημόσιας συγκοινωνίας σε πραγματικό χρόνο,
• προγραμματισμένα και εκτελεσθέντα δρομολόγια,
• χρόνοι διαδρομών,
• καθυστερήσεις,
• χρόνοι άφιξης σε στάσεις,
• επιβατική κίνηση,
• χρήση γραμμών,
• δεδομένα κυκλοφορίας,
• δεδομένα ενεργειακής κατανάλωσης,
• περιβαλλοντικοί δείκτες.
Η πρόσβαση στα δεδομένα θα πρέπει να πραγματοποιείται με κατάλληλη διαβάθμιση, ανωνυμοποίηση και συμμόρφωση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προστασίας δεδομένων.
Το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει άλλωστε ότι το Data Hub θα βασίζεται στη διαλειτουργικότητα, στην ασφάλεια των δεδομένων και σε ανοικτά APIs.
________________________________________
5.2 Ψηφιακή πληροφόρηση επιβατών σε πραγματικό χρόνο
Προτείνεται η δημιουργία ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος ενημέρωσης του επιβατικού κοινού.
Μέσω διαδικτυακής εφαρμογής και εφαρμογής κινητού, ο πολίτης θα μπορεί να πληροφορείται:
• την πραγματική θέση του λεωφορείου,
• τον εκτιμώμενο χρόνο άφιξης,
• την πλησιέστερη στάση,
• τις διαθέσιμες γραμμές,
• πιθανές μετεπιβιβάσεις,
• έκτακτες μεταβολές,
• προσωρινές εκτροπές λόγω έργων,
• κλειστές οδούς,
• μη εξυπηρετούμενες στάσεις,
• έκτακτες ανακοινώσεις.
Η παρέμβαση ανταποκρίνεται άμεσα στον βασικό στόχο του Στρατηγικού Σχεδίου για παροχή περισσότερο προσβάσιμων, αποτελεσματικών και φιλικών ψηφιακών υπηρεσιών προς τον πολίτη.
________________________________________
5.3 Δίκτυο «Έξυπνων Στάσεων»
Προτείνεται η σταδιακή ανάπτυξη έξυπνων στάσεων στα σημαντικότερα σημεία του δικτύου.
Οι στάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν:
• οθόνες πληροφόρησης πραγματικού χρόνου,
• QR codes,
• NFC,
• πληροφορίες προσβασιμότητας,
• ηχητική πληροφόρηση,
• ενημέρωση για έκτακτα συμβάντα και αλλαγές δρομολογίων.
Η επέκταση θα μπορεί να γίνει σταδιακά, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία υπερβολικά δαπανηρών ή αποσπασματικών υποδομών.
________________________________________
5.4 Ψηφιακό Δίδυμο Κινητικότητας
Ιδιαίτερης σημασίας θεωρούμε τη διασύνδεση της δράσης με το προβλεπόμενο Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει ότι ένα Digital Twin μπορεί να χρησιμοποιείται για την προσομοίωση εναλλακτικών πολιτικών και την αξιολόγηση επιπτώσεων πριν από την πραγματική υλοποίηση παρεμβάσεων.
Στον τομέα της κινητικότητας, θα μπορούσαν να προσομοιώνονται:
• αλλαγές κυκλοφοριακών ρυθμίσεων,
• κλείσιμο οδών,
• νέα έργα,
• αλλαγές δρομολογίων,
• χωροθέτηση νέων στάσεων,
• δημιουργία νέων γραμμών,
• επιπτώσεις από νέα πολεοδομικά ή εμπορικά κέντρα,
• μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας.
Έτσι, οι αποφάσεις για την κινητικότητα δεν θα βασίζονται αποκλειστικά σε θεωρητικές εκτιμήσεις, αλλά σε δεδομένα και ψηφιακή προσομοίωση πραγματικών σεναρίων.
Το παράδειγμα του Ελσίνκι, το οποίο περιλαμβάνεται στο ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο, αναφέρει ρητά τη χρήση Digital Twin για ανάλυση της κυκλοφορίας και σχεδιασμό υποδομών.
________________________________________
5.5 Σύστημα Mobility Analytics
Προτείνεται η ανάπτυξη ειδικού συστήματος επιχειρησιακών δεικτών για την παρακολούθηση της δημόσιας συγκοινωνίας.
Ενδεικτικοί δείκτες:
• μέση πληρότητα ανά γραμμή,
• επιβάτες ανά δρομολόγιο,
• επιβάτες ανά στάση,
• μέση καθυστέρηση,
• εμπορική ταχύτητα,
• ποσοστό εκτέλεσης δρομολογίων,
• συνέπεια έναντι προγράμματος,
• ζήτηση ανά χρονική ζώνη,
• κατανάλωση καυσίμου ή ηλεκτρικής ενέργειας ανά χιλιόμετρο,
• εκπομπές CO₂ ανά επιβάτη/χιλιόμετρο,
• μεταβολή της επιβατικής κίνησης,
• βαθμός χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών.
Η προσέγγιση είναι πλήρως εναρμονισμένη με το Κεφάλαιο 9 του Στρατηγικού Σχεδίου, όπου προβλέπεται συστηματική παρακολούθηση των δράσεων μέσω KPIs και τεκμηριωμένων δεικτών αποτελεσματικότητας και αντικτύπου.
________________________________________
5.6 Βελτιστοποίηση δρομολογίων μέσω δεδομένων
Η συγκέντρωση ιστορικών και πραγματικών δεδομένων μπορεί να επιτρέψει:
• επανασχεδιασμό συχνοτήτων,
• προσαρμογή ωραρίων,
• ενίσχυση γραμμών υψηλής ζήτησης,
• ανασχεδιασμό γραμμών χαμηλής ζήτησης,
• καλύτερη αξιοποίηση του στόλου,
• βελτίωση της αξιοπιστίας,
• μείωση περιττών οχηματοχιλιομέτρων,
• βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Με αυτόν τον τρόπο ο συγκοινωνιακός σχεδιασμός μετατρέπεται σταδιακά σε data-driven transport planning.
________________________________________
5.7 Demand Responsive Transport – Μεταφορά κατόπιν ζήτησης
Ως επόμενη φάση προτείνεται η διερεύνηση πιλοτικής εφαρμογής συστημάτων μεταφοράς κατόπιν ζήτησης σε περιοχές και χρονικές ζώνες περιορισμένης επιβατικής κίνησης.
Η υπηρεσία θα μπορούσε να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο δίκτυο για:
• μικρούς ή απομακρυσμένους οικισμούς,
• ώρες χαμηλής ζήτησης,
• ηλικιωμένους,
• άτομα με περιορισμένη κινητικότητα,
• περιπτώσεις όπου η διατήρηση σταθερού δρομολογίου δεν είναι λειτουργικά αποδοτική.
Η πρόταση συνδέεται ιδιαίτερα με τη στρατηγική επιδίωξη της Περιφέρειας για μείωση των γεωγραφικών και κοινωνικών ανισοτήτων και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες.
________________________________________
5.8 Διασύνδεση με άλλες μορφές μετακίνησης
Σε μεταγενέστερο στάδιο, το σύστημα μπορεί να εξελιχθεί σε ενιαία πλατφόρμα πολυτροπικής κινητικότητας, ενσωματώνοντας:
• δημόσιες συγκοινωνίες,
• χώρους στάθμευσης,
• Park & Ride,
• ποδηλατικές υποδομές,
• σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων,
• ταξί,
• διαδημοτικές ή περιφερειακές συνδέσεις.
Μακροπρόθεσμος στόχος θα μπορούσε να είναι η μετάβαση σε μοντέλο Mobility as a Service – MaaS.
________________________________________
6. Ο ρόλος του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. μπορεί να αποτελέσει τον βασικό επιχειρησιακό εταίρο για την πιλοτική εφαρμογή της δράσης στην Κοζάνη.
Η ήδη υφιστάμενη λειτουργία συστημάτων τηλεματικής και έξυπνης διαχείρισης του συγκοινωνιακού έργου δημιουργεί μια σημαντική βάση για την ανάπτυξη της προτεινόμενης δράσης.
Ο στόχος δεν είναι η δημιουργία ενός δεύτερου, παράλληλου πληροφοριακού συστήματος.
Αντίθετα, προτείνεται η διασύνδεση και αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών και δεδομένων, σύμφωνα και με τη βασική αρχή του ίδιου του Στρατηγικού Σχεδίου, σύμφωνα με την οποία η χρηματοδότηση πρέπει να κατευθύνεται κατά προτεραιότητα στην επέκταση και ολοκλήρωση υφιστάμενων έργων και όχι στη δημιουργία παράλληλων δομών.
________________________________________
7. Ο ρόλος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας
Η Περιφέρεια θα πρέπει να έχει τον κύριο στρατηγικό και συντονιστικό ρόλο.
Ειδικότερα:
• ένταξη της δράσης στον Οδικό Χάρτη,
• καθορισμός προτύπων διαλειτουργικότητας,
• διασύνδεση με το Western Macedonia Data Hub,
• διασύνδεση με το Digital Twin,
• συντονισμός φορέων,
• αναζήτηση και αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων,
• διαμόρφωση προτύπου που θα μπορεί να επεκταθεί σε άλλες περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας.
Με αυτόν τον τρόπο η πιλοτική εφαρμογή στην Κοζάνη θα αποκτήσει περιφερειακό χαρακτήρα και δυνατότητα κλιμάκωσης.
________________________________________
8. Ο ρόλος του Δήμου Κοζάνης
Ο Δήμος Κοζάνης προτείνεται να συμμετέχει ως κρίσιμος συνεργαζόμενος φορέας της πιλοτικής εφαρμογής, ιδίως σε ζητήματα:
• στάσεων,
• δημοτικού οδικού δικτύου,
• κυκλοφοριακών ρυθμίσεων,
• αστικού δημόσιου χώρου,
• συστημάτων στάθμευσης,
• έργων βιώσιμης αστικής κινητικότητας,
• κυκλοφοριακών δεδομένων,
• πιθανών παρεμβάσεων προτεραιότητας δημόσιας συγκοινωνίας.
Ο Δήμος, συνεπώς, έχει σημαντικό ρόλο, αλλά εντός ενός ευρύτερου περιφερειακού σχεδιασμού και όχι ως αποκλειστικός φορέας του έργου.
________________________________________
9. Σύνδεση με υφιστάμενες ψηφιακές δράσεις της ΠΔΜ
Η προτεινόμενη δράση μπορεί να λειτουργήσει ως φυσική επέκταση των ήδη υφιστάμενων πρωτοβουλιών της Περιφέρειας.
Ιδιαίτερα σημαντικό προηγούμενο αποτελεί το ψηφιακό σύστημα μεταφοράς μαθητών της ΠΔΜ, το οποίο ήδη υποστηρίζει μητρώα σχολικών μονάδων, μαθητών, αναδόχων, δρομολογίων και συμβάσεων.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο χαρακτηρίζει μάλιστα το συγκεκριμένο σύστημα ως παράδειγμα στοχευμένης ψηφιακής διακυβέρνησης και ως σημείο αναφοράς για τον περαιτέρω σχεδιασμό παρόμοιων ψηφιακών παρεμβάσεων.
Κατά συνέπεια, θεωρούμε απολύτως συνεπή την επέκταση αυτής της φιλοσοφίας από τη μαθητική μεταφορά προς το ευρύτερο πεδίο της καθημερινής δημόσιας κινητικότητας.
________________________________________
10. Αναμενόμενα οφέλη
Η υλοποίηση της δράσης αναμένεται να προσφέρει:
Για τον πολίτη
• καλύτερη πληροφόρηση,
• μικρότερο χρόνο αναμονής,
• μεγαλύτερη αξιοπιστία,
• καλύτερη πρόσβαση στις δημόσιες συγκοινωνίες,
• βελτίωση της εμπειρίας μετακίνησης.
Για την Περιφέρεια
• πραγματικά δεδομένα κινητικότητας,
• καλύτερη τεκμηρίωση πολιτικών,
• δυνατότητα προσομοίωσης σεναρίων,
• ενίσχυση του Data Hub και του Digital Twin,
• ανάπτυξη περιφερειακής τεχνογνωσίας Smart Mobility.
Για τον Δήμο
• καλύτερη εικόνα των κυκλοφοριακών συνθηκών,
• αξιολόγηση των επιπτώσεων έργων και κυκλοφοριακών ρυθμίσεων,
• αποτελεσματικότερος σχεδιασμός στάσεων και υποδομών.
Για τον συγκοινωνιακό φορέα
• βελτιστοποίηση δικτύου,
• καλύτερη αξιοποίηση στόλου,
• αύξηση αξιοπιστίας,
• καλύτερη εξυπηρέτηση επιβατών,
• δυνατότητα τεκμηριωμένου προγραμματισμού.
Για το περιβάλλον
• αύξηση ελκυστικότητας δημόσιας συγκοινωνίας,
• περιορισμός χρήσης Ι.Χ.,
• μείωση ενεργειακής κατανάλωσης,
• μείωση εκπομπών.
________________________________________
11. Δυνητικές πηγές χρηματοδότησης
Σύμφωνα με το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο, μπορούν να διερευνηθούν μεταξύ άλλων:
• Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία» 2021–2027,
• Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021–2027,
• Τομεακά Προγράμματα ΕΣΠΑ,
• Πρόγραμμα Ψηφιακού Μετασχηματισμού,
• Πρόγραμμα Μεταφορών,
• Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,
• Πράσινο Ταμείο,
• Horizon Europe,
• CEF Digital,
• λοιπά κατάλληλα ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η τελική επιλογή χρηματοδοτικού εργαλείου μπορεί να προσδιοριστεί μετά την αρχική τεχνική ωρίμανση της δράσης.
________________________________________
12. Προτεινόμενοι δείκτες παρακολούθησης
Ενδεικτικά προτείνονται οι ακόλουθοι δείκτες:
• ποσοστό δρομολογίων διαθέσιμων σε real-time πληροφόρηση,
• αριθμός έξυπνων στάσεων,
• αριθμός χρηστών ψηφιακής εφαρμογής,
• μέση απόκλιση πραγματικού από προγραμματισμένο χρόνο,
• μεταβολή εμπορικής ταχύτητας,
• αύξηση επιβατικής κίνησης,
• ποσοστό δεδομένων κινητικότητας ενσωματωμένων στο Data Hub,
• αριθμός σεναρίων κινητικότητας που αξιολογούνται μέσω Digital Twin,
• εξοικονόμηση οχηματοχιλιομέτρων,
• μείωση ενεργειακής κατανάλωσης,
• μείωση εκπομπών CO₂,
• βαθμός ικανοποίησης χρηστών.
Η χρήση μετρήσιμων KPIs είναι πλήρως συμβατή με τη φιλοσοφία του Στρατηγικού Σχεδίου για συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση της πραγματικής αποτελεσματικότητας των ψηφιακών δράσεων.
________________________________________
13. Συγκεκριμένο αίτημα του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
Με βάση τα ανωτέρω, το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. προτείνει:
1. Την προσθήκη αυτοτελούς δράσης στον Οδικό Χάρτη του Στρατηγικού Σχεδίου με τίτλο «Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας».
2. Την ένταξη της δράσης στη βραχυπρόθεσμη–μεσοπρόθεσμη περίοδο 2026–2028.
3. Τη διασύνδεσή της με το Western Macedonia Data Hub και το Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας.
4. Την επιλογή της Κοζάνης ως πιλοτικής περιοχής εφαρμογής.
5. Τη συμμετοχή του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. ως επιχειρησιακού εταίρου της πιλοτικής εφαρμογής.
6. Τη συμμετοχή του Δήμου Κοζάνης ως συνεργαζόμενου φορέα για ζητήματα αστικής κινητικότητας, υποδομών, στάσεων και κυκλοφοριακού σχεδιασμού.
7. Τη διερεύνηση συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και το περιφερειακό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας.
8. Τη διερεύνηση κατάλληλου χρηματοδοτικού σχήματος για την ωρίμανση και υλοποίηση της δράσης.
________________________________________
14. Καταληκτική τοποθέτηση
Η δημόσια συγκοινωνία δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κλάδο μεταφορών.
Αποτελεί βασική δημόσια υπηρεσία, κρίσιμο μηχανισμό κοινωνικής συνοχής, εργαλείο προσβασιμότητας και βασικό πυλώνα της μετάβασης προς περισσότερο βιώσιμες πόλεις και περιφέρειες.
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι η ψηφιακή και βιώσιμη κινητικότητα πρέπει να αποκτήσει αυτοτελή θέση στο Στρατηγικό Σχέδιο Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Δυτικής Μακεδονίας.
Η Περιφέρεια διαθέτει ήδη τα βασικά στρατηγικά στοιχεία: Data Hub, Digital Twin, μηχανισμούς διαλειτουργικότητας και πλαίσιο χρηματοδότησης.
Η προσθήκη της δημόσιας κινητικότητας μπορεί να μετατρέψει αυτές τις υποδομές σε μια άμεσα εφαρμόσιμη υπηρεσία με καθημερινό και μετρήσιμο όφελος για τον πολίτη.
Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. δηλώνει τη διαθεσιμότητά του να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση, τεχνική εξειδίκευση και πιλοτική εφαρμογή της σχετικής δράσης, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, τον Δήμο Κοζάνης, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και τους λοιπούς αρμόδιους φορείς.
Για το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος
Μιχαηλίδης Θεόδωρος
Ο Αντιπρόεδρος
Κυριακίδης Θεόδωρος
ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Κοζάνη 2/9/2026 ΘΕΜΑ: Πρόταση ένταξης αυτοτελούς δράσης «Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας» στον Οδικό Χάρτη του Στρατηγικού Σχεδίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας Προς: Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας Αντιπεριφέρεια Διαφάνειας, Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Ψηφιακού Μετασχηματισμού Κοινοποίηση: Δήμος Κοζάνης Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας ________________________________________ 1. Εισαγωγή Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε., ως φορέας παροχής του αστικού συγκοινωνιακού έργου στην περιοχή εξυπηρέτησής του, χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για την εκπόνηση και δημόσια διαβούλευση του «Στρατηγικού Σχεδίου για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας». Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί σημαντική ευκαιρία για τη συγκρότηση ενός ενιαίου, διαλειτουργικού και ανθρωποκεντρικού ψηφιακού οικοσυστήματος, μέσα από το οποίο η Περιφέρεια θα μπορεί να αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες και δεδομένα για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών. Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο ορίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αντιμετωπίζεται ως απλή τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά ως μοχλός διοικητικού εκσυγχρονισμού, οικονομικής αναδιάρθρωσης και κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, το κείμενο της διαβούλευσης καλεί ρητά επιχειρήσεις, ΟΤΑ, ερευνητικούς φορείς, κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους να συμβάλουν με προτάσεις και σχόλια στη διαμόρφωση του τελικού Σχεδίου. Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. καταθέτει την παρούσα πρόταση. ________________________________________ 2. Διαπιστωμένο κενό του Στρατηγικού Σχεδίου Το υπό διαβούλευση Στρατηγικό Σχέδιο περιλαμβάνει σημαντικές και ιδιαίτερα φιλόδοξες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων: 1. Περιφερειακό Data Hub 2. Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας 3. Ψηφιακή Πλατφόρμα Διαχείρισης Ενέργειας 4. Περιφερειακό Παρατηρητήριο Απασχόλησης και Δεξιοτήτων 5. Ψηφιακή Πλατφόρμα Έξυπνου Τουρισμού 6. Ψηφιακή Πολιτική Προστασία 7. Περιφερειακό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης και GovTech 8. Ψηφιακό One Stop Shop Επιχειρήσεων. Ωστόσο, κατά την άποψή μας, απουσιάζει μία αυτοτελής στρατηγική δράση που να αφορά τον ιδιαίτερα κρίσιμο τομέα της: δημόσιας κινητικότητας, των δημόσιων συγκοινωνιών και των έξυπνων μεταφορών. Η απουσία αυτή είναι ακόμη περισσότερο εμφανής, δεδομένου ότι το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο αναγνωρίζει τις μεταφορές ως έναν από τους βασικούς τομείς εφαρμογής των τεχνολογιών Smart City, των κεντρικών πλατφορμών δεδομένων και της διαλειτουργικότητας. Παράλληλα, στο σχεδιαζόμενο Ψηφιακό Δίδυμο της Δυτικής Μακεδονίας προβλέπεται η ενσωμάτωση δεδομένων από αισθητήρες, δίκτυα IoT και πληροφοριακά συστήματα, με τις μεταφορές να κατονομάζονται ρητά μεταξύ των κρίσιμων πεδίων στα οποία μπορούν να υποστηριχθούν τεκμηριωμένες πολιτικές και σενάρια σχεδιασμού. Επομένως, θεωρούμε ότι η οργανωμένη ένταξη της έξυπνης κινητικότητας στο Στρατηγικό Σχέδιο αποτελεί φυσική και αναγκαία συμπλήρωση της υφιστάμενης αρχιτεκτονικής του. ________________________________________ 3. Προτεινόμενη νέα στρατηγική δράση Προτείνεται η προσθήκη στον Οδικό Χάρτη της ακόλουθης αυτοτελούς δράσης: Δράση 9: Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας Ενδεικτικός αγγλικός τίτλος: Western Macedonia Smart & Sustainable Mobility Ecosystem Προτεινόμενη φάση Roadmap: Βραχυπρόθεσμη – Μεσοπρόθεσμη, 2026–2028 Πιλοτική εφαρμογή: Αστικές συγκοινωνίες Κοζάνης Ενδεικτικοί συνεργαζόμενοι φορείς: • Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας • ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. • Δήμος Κοζάνης • Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας • λοιποί δημόσιοι, ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς. Η Κοζάνη μπορεί να λειτουργήσει ως πιλοτικό πεδίο εφαρμογής, με στόχο οι τεχνολογικές λύσεις, τα πρότυπα διαλειτουργικότητας και οι μηχανισμοί αξιοποίησης δεδομένων που θα αναπτυχθούν να είναι εξαρχής σχεδιασμένοι με δυνατότητα επέκτασης και αξιοποίησης στο σύνολο της Δυτικής Μακεδονίας. ________________________________________ 4. Σκοπός της δράσης Σκοπός της προτεινόμενης δράσης είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού οικοσυστήματος για τη συλλογή, διασύνδεση, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων που σχετίζονται με: • τις δημόσιες συγκοινωνίες, • την επιβατική κίνηση, • την κυκλοφορία, • τα δρομολόγια, • τις στάσεις, • τις μετακινήσεις πολιτών, • τη βιώσιμη κινητικότητα, • την κατανάλωση ενέργειας των μεταφορικών μέσων, • το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μετακινήσεων. Η πλατφόρμα δεν προτείνεται ως απομονωμένο πληροφοριακό σύστημα. Αντίθετα, θα πρέπει να αποτελέσει θεματικό υποσύστημα του Western Macedonia Data Hub και να τροφοδοτεί, όπου απαιτείται, το Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας. Το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει ακριβώς ότι το Western Macedonia Data Hub θα λειτουργεί ως ενιαία «ραχοκοκαλιά» δεδομένων για δημόσιες υπηρεσίες, επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα, οργανισμούς και τοπικές κοινότητες. ________________________________________ 5. Επιμέρους υποσυστήματα της προτεινόμενης δράσης 5.1 Περιφερειακό Mobility Data Space Προτείνεται η δημιουργία ειδικού θεματικού χώρου δεδομένων κινητικότητας στο πλαίσιο του Western Macedonia Data Hub. Σε αυτόν θα μπορούν να ενσωματώνονται, μέσω ασφαλών και τυποποιημένων διεπαφών, δεδομένα όπως: • θέση οχημάτων δημόσιας συγκοινωνίας σε πραγματικό χρόνο, • προγραμματισμένα και εκτελεσθέντα δρομολόγια, • χρόνοι διαδρομών, • καθυστερήσεις, • χρόνοι άφιξης σε στάσεις, • επιβατική κίνηση, • χρήση γραμμών, • δεδομένα κυκλοφορίας, • δεδομένα ενεργειακής κατανάλωσης, • περιβαλλοντικοί δείκτες. Η πρόσβαση στα δεδομένα θα πρέπει να πραγματοποιείται με κατάλληλη διαβάθμιση, ανωνυμοποίηση και συμμόρφωση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προστασίας δεδομένων. Το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει άλλωστε ότι το Data Hub θα βασίζεται στη διαλειτουργικότητα, στην ασφάλεια των δεδομένων και σε ανοικτά APIs. ________________________________________ 5.2 Ψηφιακή πληροφόρηση επιβατών σε πραγματικό χρόνο Προτείνεται η δημιουργία ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος ενημέρωσης του επιβατικού κοινού. Μέσω διαδικτυακής εφαρμογής και εφαρμογής κινητού, ο πολίτης θα μπορεί να πληροφορείται: • την πραγματική θέση του λεωφορείου, • τον εκτιμώμενο χρόνο άφιξης, • την πλησιέστερη στάση, • τις διαθέσιμες γραμμές, • πιθανές μετεπιβιβάσεις, • έκτακτες μεταβολές, • προσωρινές εκτροπές λόγω έργων, • κλειστές οδούς, • μη εξυπηρετούμενες στάσεις, • έκτακτες ανακοινώσεις. Η παρέμβαση ανταποκρίνεται άμεσα στον βασικό στόχο του Στρατηγικού Σχεδίου για παροχή περισσότερο προσβάσιμων, αποτελεσματικών και φιλικών ψηφιακών υπηρεσιών προς τον πολίτη. ________________________________________ 5.3 Δίκτυο «Έξυπνων Στάσεων» Προτείνεται η σταδιακή ανάπτυξη έξυπνων στάσεων στα σημαντικότερα σημεία του δικτύου. Οι στάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν: • οθόνες πληροφόρησης πραγματικού χρόνου, • QR codes, • NFC, • πληροφορίες προσβασιμότητας, • ηχητική πληροφόρηση, • ενημέρωση για έκτακτα συμβάντα και αλλαγές δρομολογίων. Η επέκταση θα μπορεί να γίνει σταδιακά, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία υπερβολικά δαπανηρών ή αποσπασματικών υποδομών. ________________________________________ 5.4 Ψηφιακό Δίδυμο Κινητικότητας Ιδιαίτερης σημασίας θεωρούμε τη διασύνδεση της δράσης με το προβλεπόμενο Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας. Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει ότι ένα Digital Twin μπορεί να χρησιμοποιείται για την προσομοίωση εναλλακτικών πολιτικών και την αξιολόγηση επιπτώσεων πριν από την πραγματική υλοποίηση παρεμβάσεων. Στον τομέα της κινητικότητας, θα μπορούσαν να προσομοιώνονται: • αλλαγές κυκλοφοριακών ρυθμίσεων, • κλείσιμο οδών, • νέα έργα, • αλλαγές δρομολογίων, • χωροθέτηση νέων στάσεων, • δημιουργία νέων γραμμών, • επιπτώσεις από νέα πολεοδομικά ή εμπορικά κέντρα, • μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας. Έτσι, οι αποφάσεις για την κινητικότητα δεν θα βασίζονται αποκλειστικά σε θεωρητικές εκτιμήσεις, αλλά σε δεδομένα και ψηφιακή προσομοίωση πραγματικών σεναρίων. Το παράδειγμα του Ελσίνκι, το οποίο περιλαμβάνεται στο ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο, αναφέρει ρητά τη χρήση Digital Twin για ανάλυση της κυκλοφορίας και σχεδιασμό υποδομών. ________________________________________ 5.5 Σύστημα Mobility Analytics Προτείνεται η ανάπτυξη ειδικού συστήματος επιχειρησιακών δεικτών για την παρακολούθηση της δημόσιας συγκοινωνίας. Ενδεικτικοί δείκτες: • μέση πληρότητα ανά γραμμή, • επιβάτες ανά δρομολόγιο, • επιβάτες ανά στάση, • μέση καθυστέρηση, • εμπορική ταχύτητα, • ποσοστό εκτέλεσης δρομολογίων, • συνέπεια έναντι προγράμματος, • ζήτηση ανά χρονική ζώνη, • κατανάλωση καυσίμου ή ηλεκτρικής ενέργειας ανά χιλιόμετρο, • εκπομπές CO₂ ανά επιβάτη/χιλιόμετρο, • μεταβολή της επιβατικής κίνησης, • βαθμός χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών. Η προσέγγιση είναι πλήρως εναρμονισμένη με το Κεφάλαιο 9 του Στρατηγικού Σχεδίου, όπου προβλέπεται συστηματική παρακολούθηση των δράσεων μέσω KPIs και τεκμηριωμένων δεικτών αποτελεσματικότητας και αντικτύπου. ________________________________________ 5.6 Βελτιστοποίηση δρομολογίων μέσω δεδομένων Η συγκέντρωση ιστορικών και πραγματικών δεδομένων μπορεί να επιτρέψει: • επανασχεδιασμό συχνοτήτων, • προσαρμογή ωραρίων, • ενίσχυση γραμμών υψηλής ζήτησης, • ανασχεδιασμό γραμμών χαμηλής ζήτησης, • καλύτερη αξιοποίηση του στόλου, • βελτίωση της αξιοπιστίας, • μείωση περιττών οχηματοχιλιομέτρων, • βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Με αυτόν τον τρόπο ο συγκοινωνιακός σχεδιασμός μετατρέπεται σταδιακά σε data-driven transport planning. ________________________________________ 5.7 Demand Responsive Transport – Μεταφορά κατόπιν ζήτησης Ως επόμενη φάση προτείνεται η διερεύνηση πιλοτικής εφαρμογής συστημάτων μεταφοράς κατόπιν ζήτησης σε περιοχές και χρονικές ζώνες περιορισμένης επιβατικής κίνησης. Η υπηρεσία θα μπορούσε να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο δίκτυο για: • μικρούς ή απομακρυσμένους οικισμούς, • ώρες χαμηλής ζήτησης, • ηλικιωμένους, • άτομα με περιορισμένη κινητικότητα, • περιπτώσεις όπου η διατήρηση σταθερού δρομολογίου δεν είναι λειτουργικά αποδοτική. Η πρόταση συνδέεται ιδιαίτερα με τη στρατηγική επιδίωξη της Περιφέρειας για μείωση των γεωγραφικών και κοινωνικών ανισοτήτων και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες. ________________________________________ 5.8 Διασύνδεση με άλλες μορφές μετακίνησης Σε μεταγενέστερο στάδιο, το σύστημα μπορεί να εξελιχθεί σε ενιαία πλατφόρμα πολυτροπικής κινητικότητας, ενσωματώνοντας: • δημόσιες συγκοινωνίες, • χώρους στάθμευσης, • Park & Ride, • ποδηλατικές υποδομές, • σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, • ταξί, • διαδημοτικές ή περιφερειακές συνδέσεις. Μακροπρόθεσμος στόχος θα μπορούσε να είναι η μετάβαση σε μοντέλο Mobility as a Service – MaaS. ________________________________________ 6. Ο ρόλος του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. μπορεί να αποτελέσει τον βασικό επιχειρησιακό εταίρο για την πιλοτική εφαρμογή της δράσης στην Κοζάνη. Η ήδη υφιστάμενη λειτουργία συστημάτων τηλεματικής και έξυπνης διαχείρισης του συγκοινωνιακού έργου δημιουργεί μια σημαντική βάση για την ανάπτυξη της προτεινόμενης δράσης. Ο στόχος δεν είναι η δημιουργία ενός δεύτερου, παράλληλου πληροφοριακού συστήματος. Αντίθετα, προτείνεται η διασύνδεση και αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών και δεδομένων, σύμφωνα και με τη βασική αρχή του ίδιου του Στρατηγικού Σχεδίου, σύμφωνα με την οποία η χρηματοδότηση πρέπει να κατευθύνεται κατά προτεραιότητα στην επέκταση και ολοκλήρωση υφιστάμενων έργων και όχι στη δημιουργία παράλληλων δομών. ________________________________________ 7. Ο ρόλος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας Η Περιφέρεια θα πρέπει να έχει τον κύριο στρατηγικό και συντονιστικό ρόλο. Ειδικότερα: • ένταξη της δράσης στον Οδικό Χάρτη, • καθορισμός προτύπων διαλειτουργικότητας, • διασύνδεση με το Western Macedonia Data Hub, • διασύνδεση με το Digital Twin, • συντονισμός φορέων, • αναζήτηση και αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων, • διαμόρφωση προτύπου που θα μπορεί να επεκταθεί σε άλλες περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας. Με αυτόν τον τρόπο η πιλοτική εφαρμογή στην Κοζάνη θα αποκτήσει περιφερειακό χαρακτήρα και δυνατότητα κλιμάκωσης. ________________________________________ 8. Ο ρόλος του Δήμου Κοζάνης Ο Δήμος Κοζάνης προτείνεται να συμμετέχει ως κρίσιμος συνεργαζόμενος φορέας της πιλοτικής εφαρμογής, ιδίως σε ζητήματα: • στάσεων, • δημοτικού οδικού δικτύου, • κυκλοφοριακών ρυθμίσεων, • αστικού δημόσιου χώρου, • συστημάτων στάθμευσης, • έργων βιώσιμης αστικής κινητικότητας, • κυκλοφοριακών δεδομένων, • πιθανών παρεμβάσεων προτεραιότητας δημόσιας συγκοινωνίας. Ο Δήμος, συνεπώς, έχει σημαντικό ρόλο, αλλά εντός ενός ευρύτερου περιφερειακού σχεδιασμού και όχι ως αποκλειστικός φορέας του έργου. ________________________________________ 9. Σύνδεση με υφιστάμενες ψηφιακές δράσεις της ΠΔΜ Η προτεινόμενη δράση μπορεί να λειτουργήσει ως φυσική επέκταση των ήδη υφιστάμενων πρωτοβουλιών της Περιφέρειας. Ιδιαίτερα σημαντικό προηγούμενο αποτελεί το ψηφιακό σύστημα μεταφοράς μαθητών της ΠΔΜ, το οποίο ήδη υποστηρίζει μητρώα σχολικών μονάδων, μαθητών, αναδόχων, δρομολογίων και συμβάσεων. Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο χαρακτηρίζει μάλιστα το συγκεκριμένο σύστημα ως παράδειγμα στοχευμένης ψηφιακής διακυβέρνησης και ως σημείο αναφοράς για τον περαιτέρω σχεδιασμό παρόμοιων ψηφιακών παρεμβάσεων. Κατά συνέπεια, θεωρούμε απολύτως συνεπή την επέκταση αυτής της φιλοσοφίας από τη μαθητική μεταφορά προς το ευρύτερο πεδίο της καθημερινής δημόσιας κινητικότητας. ________________________________________ 10. Αναμενόμενα οφέλη Η υλοποίηση της δράσης αναμένεται να προσφέρει: Για τον πολίτη • καλύτερη πληροφόρηση, • μικρότερο χρόνο αναμονής, • μεγαλύτερη αξιοπιστία, • καλύτερη πρόσβαση στις δημόσιες συγκοινωνίες, • βελτίωση της εμπειρίας μετακίνησης. Για την Περιφέρεια • πραγματικά δεδομένα κινητικότητας, • καλύτερη τεκμηρίωση πολιτικών, • δυνατότητα προσομοίωσης σεναρίων, • ενίσχυση του Data Hub και του Digital Twin, • ανάπτυξη περιφερειακής τεχνογνωσίας Smart Mobility. Για τον Δήμο • καλύτερη εικόνα των κυκλοφοριακών συνθηκών, • αξιολόγηση των επιπτώσεων έργων και κυκλοφοριακών ρυθμίσεων, • αποτελεσματικότερος σχεδιασμός στάσεων και υποδομών. Για τον συγκοινωνιακό φορέα • βελτιστοποίηση δικτύου, • καλύτερη αξιοποίηση στόλου, • αύξηση αξιοπιστίας, • καλύτερη εξυπηρέτηση επιβατών, • δυνατότητα τεκμηριωμένου προγραμματισμού. Για το περιβάλλον • αύξηση ελκυστικότητας δημόσιας συγκοινωνίας, • περιορισμός χρήσης Ι.Χ., • μείωση ενεργειακής κατανάλωσης, • μείωση εκπομπών. ________________________________________ 11. Δυνητικές πηγές χρηματοδότησης Σύμφωνα με το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο, μπορούν να διερευνηθούν μεταξύ άλλων: • Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία» 2021–2027, • Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021–2027, • Τομεακά Προγράμματα ΕΣΠΑ, • Πρόγραμμα Ψηφιακού Μετασχηματισμού, • Πρόγραμμα Μεταφορών, • Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, • Πράσινο Ταμείο, • Horizon Europe, • CEF Digital, • λοιπά κατάλληλα ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία. Η τελική επιλογή χρηματοδοτικού εργαλείου μπορεί να προσδιοριστεί μετά την αρχική τεχνική ωρίμανση της δράσης. ________________________________________ 12. Προτεινόμενοι δείκτες παρακολούθησης Ενδεικτικά προτείνονται οι ακόλουθοι δείκτες: • ποσοστό δρομολογίων διαθέσιμων σε real-time πληροφόρηση, • αριθμός έξυπνων στάσεων, • αριθμός χρηστών ψηφιακής εφαρμογής, • μέση απόκλιση πραγματικού από προγραμματισμένο χρόνο, • μεταβολή εμπορικής ταχύτητας, • αύξηση επιβατικής κίνησης, • ποσοστό δεδομένων κινητικότητας ενσωματωμένων στο Data Hub, • αριθμός σεναρίων κινητικότητας που αξιολογούνται μέσω Digital Twin, • εξοικονόμηση οχηματοχιλιομέτρων, • μείωση ενεργειακής κατανάλωσης, • μείωση εκπομπών CO₂, • βαθμός ικανοποίησης χρηστών. Η χρήση μετρήσιμων KPIs είναι πλήρως συμβατή με τη φιλοσοφία του Στρατηγικού Σχεδίου για συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση της πραγματικής αποτελεσματικότητας των ψηφιακών δράσεων. ________________________________________ 13. Συγκεκριμένο αίτημα του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. Με βάση τα ανωτέρω, το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. προτείνει: 1. Την προσθήκη αυτοτελούς δράσης στον Οδικό Χάρτη του Στρατηγικού Σχεδίου με τίτλο «Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας». 2. Την ένταξη της δράσης στη βραχυπρόθεσμη–μεσοπρόθεσμη περίοδο 2026–2028. 3. Τη διασύνδεσή της με το Western Macedonia Data Hub και το Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας. 4. Την επιλογή της Κοζάνης ως πιλοτικής περιοχής εφαρμογής. 5. Τη συμμετοχή του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. ως επιχειρησιακού εταίρου της πιλοτικής εφαρμογής. 6. Τη συμμετοχή του Δήμου Κοζάνης ως συνεργαζόμενου φορέα για ζητήματα αστικής κινητικότητας, υποδομών, στάσεων και κυκλοφοριακού σχεδιασμού. 7. Τη διερεύνηση συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και το περιφερειακό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας. 8. Τη διερεύνηση κατάλληλου χρηματοδοτικού σχήματος για την ωρίμανση και υλοποίηση της δράσης. ________________________________________ 14. Καταληκτική τοποθέτηση Η δημόσια συγκοινωνία δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κλάδο μεταφορών. Αποτελεί βασική δημόσια υπηρεσία, κρίσιμο μηχανισμό κοινωνικής συνοχής, εργαλείο προσβασιμότητας και βασικό πυλώνα της μετάβασης προς περισσότερο βιώσιμες πόλεις και περιφέρειες. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι η ψηφιακή και βιώσιμη κινητικότητα πρέπει να αποκτήσει αυτοτελή θέση στο Στρατηγικό Σχέδιο Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Δυτικής Μακεδονίας. Η Περιφέρεια διαθέτει ήδη τα βασικά στρατηγικά στοιχεία: Data Hub, Digital Twin, μηχανισμούς διαλειτουργικότητας και πλαίσιο χρηματοδότησης. Η προσθήκη της δημόσιας κινητικότητας μπορεί να μετατρέψει αυτές τις υποδομές σε μια άμεσα εφαρμόσιμη υπηρεσία με καθημερινό και μετρήσιμο όφελος για τον πολίτη. Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. δηλώνει τη διαθεσιμότητά του να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση, τεχνική εξειδίκευση και πιλοτική εφαρμογή της σχετικής δράσης, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, τον Δήμο Κοζάνης, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και τους λοιπούς αρμόδιους φορείς. Για το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Μιχαηλίδης Θεόδωρος Ο Αντιπρόεδρος Κυριακίδης Θεόδωρος