Πείτε μας τη γνώμη σας
Τα σχόλιά σας δε δημοσιεύονται άμεσα. Ελέγχονται ως προς την τήρηση των όρων συμμετοχής στη διαβούλευση Στρατηγικού Σχεδίου για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας 2030.
It seems you have disabled javascript. Please enable javascript for this site to function properly.
Πείτε μας τη γνώμη σας
Τα σχόλιά σας δε δημοσιεύονται άμεσα. Ελέγχονται ως προς την τήρηση των όρων συμμετοχής στη διαβούλευση Στρατηγικού Σχεδίου για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας 2030.
Η πρόταση της Κοινότητας Εράτυρας, για την διαβούλευση του Στρατηγικού Σχεδίου για τον Ψηφιακό μετασχηματισμό στην Δυτική Μακεδονία, ως συμπλήρωμα στο Ετήσιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων, παραγρ. 7.19
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ :
Εκπαιδευτικό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης «AI-ΡΑΤΥΡΑ»
Στόχος
Στόχος του προτεινόμενου έργου είναι η δημιουργία του Εκπαιδευτικου Κέντρου Τεχνητής Νοημοσύνης «AI-ΡΑΤΥΡΑ» στην Εράτυρα Κοζάνης που θα περιλαμβάνει ποικίλες (επι)μορφωτικές δράσης περιφερειακής (Β. Ελλάδα) και διακρατικής εμβέλειας, σε συνεργασία με φορείς της Αλβανίας και Β. Μακεδονίας.
Το αναμενόμενο κοινό θα είναι:
Α) μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
Β) μετεκπαιδευόμενοι/επιμορφωνόμενοι επιστήμονες και επαγγελματίες
Γ) γενικό κοινό.
Δράσεις
1. Μόνιμη έκθεση Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) που να απευθύνεται σε μαθητές δημοτικής/μέσης εκπαίδευσης και στο γενικό κοινό..Λειτουργία για 6 μήνες ετησιως
2. Οργάνωση επιμορφωτικών/μετεκπαιδευτικών σεμιναρίων σε θέματα ΤΝ, κοινωνικών μέσων και νέων τεχνολογιών.Ειδικά για προσαρμοσμένα για τις ανάγκες του AI-Factory. Ο στόχος ειναι να γίνονται 3 τέτοια σεμινάρια κατ έτος με επιμορφούμενους 30-40 επιστήμονες πληροφορικής σε θεματα AI με πιστοποήση από το ΑΠΘ.
3. Οργάνωση επιστημονικών σεμιναρίων σε διάφορα θέματα ΤΝ, π.χ., ΤΝ και περιβάλλον, ΤΝ και αειφόρος γεωργία, ΤΝ και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ΤΝ και ενέργεια. Στόχος είναι να γίνονται 3 τουλάχιστον επιστημονικές ημερίδες ετησίως.
4.
5. του Θερινού Σχολείου Ερατυρας στις δράσεις του Εκπαιδευτικου Κεντρου. Ηδη λειτουργεί εδω και 7 χρόνια Θερινό Σχολείο με εμφαση σε ΤΝ και νέων τεχνολογιων,Μοναδικό στην Ελλάδα τόσο ως προς την ποιότητα σπουδών, αλλά και τον τρόπο διδασκαλίας . Η διάρκεια του ειναι 15-18 ημέρες και μπορεί να γίνεται και Εράτυρα, αλλά και σε ενα άλλο ένα μέρος ορεινό στην Δυτική Μακεδονία πχ Αμύνταιο, Δεσκάτη, διαφορετικό κάθε καλοκαίρι.
Είναι προφανές πως όλες οι δράσεις έχουν σκοπό να προετοιμάσουν τον κόσμο για θέματα ΤΝ αλλά και την σύνδεση με το AI-Factory που θα εχει την έδρα στην Δυτική Μακεδονία. Παρ’ ότι το κύριο αντικείμενο του έργου θα είναι η εκπαίδευση στην Τεχνητή Νοημοσύνη, θα μπορούν να προσφέρονται μαθήματα και σε άλλα επιστημονικά ή τεχνολογικά αντικείμενα, ακόμα και σε θέματα τεχνών, για να αξιοποιηθεί καλύτερα το εντόπιο επιστημονικό δυναμικό. Άλλωστε η ΤΝ παίζει ήδη πρωτεύοντα ρόλο σε όλα τα επιστημονικά αντικείμενα.
Ενδεικτικά θέματα εντατικών μαθημάτων
1. Εισαγωγή στην Τεχνητή Νοημοσύνη
2. Κυβερνοασφάλεια
3. Τεχνητή Νοημοσύνη και Επικοινωνίες
4. Τεχνητή Νοημοσύνη και Αντιμετώπιση Φυσικών Καταστροφών
5. Τεχνητή Νοημοσύνη και Επισκόπηση Κτιρίων και Εγκαταστάσεων
6. Τεχνητή Νοημοσύνη και Κοινωνία.
Γιατί στην Εράτυρα
1. Η Εράτυρα έχει μεγάλη επιστημονική παράδοση με 20 καθηγητές Πανεπιστημίου και 2 Πρυτάνεις. Δύο εξ αυτών ειδικεύονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη και έχουν πολύ μεγάλο ερευνητικό και διδακτικό έργο. Ο ένας τους (Ι. Πήτας) είναι ο καλύτερος επιστήμονας Πληροφορικής στην Ελλάδα με βάση αντικειμενικούς βιβλιομετρικούς δείκτες και Πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AIDA, https://www.i-aida.org/). Ο κος Πήτας μπορεί να αναλάβει τον επιστημονικό συντονισμό της Δράσης 1 και να συμβάλει στην δημιουργία της διοικητικής δομής του έργου.
2. Η Εράτυρα έχει γεννήσει 12,12 διδάκτορες/1000 κατοίκους, δηλαδή πολύ πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο (5,34 διδάκτορες/1000 κατοίκους) και πάνω από Νομό Κοζάνης (δεύτερο σε όλη την Ελλάδα, μετά τον Νομό Ιωαννίνων) που γέννησε 8,16 διδάκτορες/1000 κατοίκους. Στον Νομό Κοζάνης ζουν μόνον 3,67 διδάκτορες-κάτοικοι ανά 1000 κατοίκους. Αυτό σημαίνει ότι η έντονη βιομηχανοποίηση στον ενεργειακό τομέα (λόγω ΔΕΗ) κατά τις δεκαετίες 1970-2010 δεν απαιτούσε επιστημονικό προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης (Διδάκτορες) και δεν βοήθησε στην συγκράτησή του. Στην Εράτυρα μένει μόνον 1 από τους 9 εν ζωή διδάκτορές της. Το Μορφωτικό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης «AI-ΡΑΤΥΡΑ» θα βοηθήσει τον Ν. Κοζάνης να συγκρατήσει το επιστημονικό του δυναμικό.
3. Η Εράτυρα είχε πολλές πρόσφατες δραστηριότητες στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Τα προγράμματα σπουδών του θερινού σχολείου Επιστήμης και Τεχνολογίας, ανέδειξαν συστηματικά τα τελευταία 7 χρόνια και θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης με στόχο τα παιδιά να αποκτούν από μικρή ηλικία: Αλφαβητισμό Τεχνητής Νοημοσύνης, με Κριτική Σκέψη & Ηθική (AI Ethics), Προσαρμοστικότητα & Μελλοντικές Δεξιότητες
7o Θερινό σχολείο: https://sites.google.com/view/7eratyra-summer-school-2026l Στόχος να δημιουργηθούν και τμήματα θερινού σχολείου με αποκλειστική εκπαίδευση στην ΤΝ για όλες τις ηλικίες.
• Ακόμα ημερίδες Τεχνητής Νοημοσύνης, Περιβάλλον & Φυσικές Καταστροφές”, 10/5/2025 και «Τεχνητή Νοημοσύνη και Πολιτική ¨https://www.pdm.gov.gr/enimerosi-politon/imerida-techniti-noimosyni-perivallon-fysikes-katastrofes/
4. Υπάρχει έτοιμη κτιριακή υποδομή για την εγκατάσταση του Κέντρου και εύκολη πρόσβαση με τις πόλεις της Δυτικής Μακεδονίας. Μιση ώρα από Κοζάνη, Καστοριά, Γρεβενά
5. Η Εράτυρα έχει μεγάλη εμπειρία στην επαγγελματική μόρφωση (λειτουργία ΙΕΚ επί τέσσερα χρόνια στις προαναφερόμενες εγκαταστάσεις.
Συνέργειες
Το Εκπαιδευτικό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης «AI-ΡΑΤΥΡΑ» θα χρησιμοποιήσει την υπολογιστική υποδομή του AI factory που προγραμματίζεται να εγκατασταθεί στην Δ. Μακεδονία.
Το κέντρο θα τεθεί υπό την αιγίδα του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης και θα συνεργαστεί με το Πανεπιστήμιο Δ.Mακεδονίας Επίσης το Κέντρο θα συνεργαστεί με την Περιφέρεια Δ. Μακεδονίας για δράσεις επιμόρφωσης στην πορεία απολιγνιτοποίησης της Περιφέρειας και τις ανάγκες του ΑΙ-Factory.
Νομική μορφή-Εναρξη
Για λόγους ευκολίας διαχείρισης, στην αρχή, το Κέντρο θα μπορούσε να ήταν έργο έρευνας και ανάπτυξης του ΕΛΚΕ ΑΠΘ. Για τον σκοπό αυτό θα δημιουργηθεί ομάδα έργου με υπεύθυνο διαχειριστή που θα εκτελέσει το έργο.
Αργότερα θα μπορούσε ή να δημιουργηθεί ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα ή να μεταφερθεί η διαχείριση στο ΕΚΕΤΑ Δ. Μακεδονίας, ή το Πανεπιστήμιο Δ. Μακεδονίας ή στον Δήμο Βοίου (Κοινότητα Εράτυρας).
Έναρξη του έργου προσδιορίζεται Φεβρουάριο-Μάρτιο 2027
Δρ, Γίωργος Κ Βάρκας, μαθηματικός, πρόεδρος Κοινότητας Εράτυρας
Ιδιαίτερα θετική είναι η ένταξη στο Στρατηγικό Σχέδιο της δράσης 8.8 για τη δημιουργία Ψηφιακού Ενιαίου Σημείου Εξυπηρέτησης Επιχειρήσεων. Το ίδιο το Σχέδιο διευκρινίζει ορθά ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μία απλή διαδικτυακή πύλη πληροφόρησης, αλλά ως ενιαία ψηφιακή υποδομή υποστήριξης της επιχειρηματικότητας, των επενδύσεων και της διοικητικής απλοποίησης.
Η πρόβλεψη της δράσης ως βραχυπρόθεσμης προτεραιότητας για το 2026, με σημείο εκκίνησης το ΚΥΕΕΕ και τον Μηχανισμό Στήριξης Επιχειρηματικότητας, την καθιστά μία από τις περισσότερο ώριμες και άμεσα υλοποιήσιμες παρεμβάσεις του Σχεδίου. Για να παραγάγει, όμως, πραγματικό και μετρήσιμο αποτέλεσμα, προτείνεται να εξειδικευτεί περισσότερο και να μην περιοριστεί στη συγκέντρωση συνδέσμων, πληροφοριών και υφιστάμενων ηλεκτρονικών υπηρεσιών.
1. Από την απλή πληροφόρηση στην εξατομικευμένη υποστήριξη
Η νέα υπηρεσία θα πρέπει να επιτρέπει σε κάθε επιχείρηση να περιγράφει με απλό τρόπο την ανάγκη ή το επενδυτικό της σχέδιο και να λαμβάνει προσωποποιημένη καθοδήγηση. Η αντιστοίχιση μπορεί να βασίζεται, με τη συγκατάθεση του χρήστη, σε στοιχεία όπως ο ΑΦΜ, οι ΚΑΔ, η νομική μορφή, η έδρα, το μέγεθος της επιχείρησης, ο κλάδος δραστηριότητας και ο επενδυτικός στόχος. Έτσι, αντί ο επιχειρηματίας να αναζητά μόνος του πληροφορίες σε πολλές διαφορετικές πηγές, θα μπορεί να ενημερώνεται άμεσα για τα χρηματοδοτικά εργαλεία που ανταποκρίνονται στο πραγματικό προφίλ και στις ανάγκες του.
2. Ενιαίος μηχανισμός παρακολούθησης χρηματοδοτικών ευκαιριών
Προτείνεται η ενσωμάτωση ενός μηχανισμού συνεχούς συλλογής, αποδελτίωσης και επικαιροποίησης προγραμμάτων από το ΕΣΠΑ, το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, τον Αναπτυξιακό Νόμο, τη ΔΥΠΑ, την ΚΑΠ και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να εξάγονται με δομημένο τρόπο οι δικαιούχοι, οι επιλέξιμοι ΚΑΔ, οι γεωγραφικοί περιορισμοί, οι επιλέξιμες δαπάνες, τα ποσοστά ενίσχυσης, οι προθεσμίες, τα δικαιολογητικά και τα κριτήρια αξιολόγησης. Κάθε αποτέλεσμα θα πρέπει να συνοδεύεται από παραπομπή στην επίσημη πρόσκληση, ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης και σαφή επεξήγηση των λόγων για τους οποίους προκύπτει η αντιστοίχιση. Η δυνατότητα αυτή θα μετέτρεπε την αποσπασματική πρόσβαση στη χρηματοδοτική πληροφορία σε μόνιμη περιφερειακή υπηρεσία επιχειρηματικής υποστήριξης.
3. Ψηφιακός βοηθός με δυνατότητα πραγματοποίησης ενεργειών
Το Ψηφιακό Ενιαίο Σημείο θα πρέπει να περιλαμβάνει έναν σύγχρονο ψηφιακό βοηθό, ο οποίος δεν θα απαντά μόνο σε ερωτήσεις, αλλά θα υποστηρίζει τον χρήστη μέχρι το επόμενο πρακτικό βήμα. Ενδεικτικά, θα μπορεί να:
-παρουσιάζει τα προγράμματα που ταιριάζουν σε μία επιχείρηση,
-εξηγεί τις βασικές προϋποθέσεις και τις επιλέξιμες δαπάνες,
-δημιουργεί εξατομικευμένη λίστα δικαιολογητικών και ενεργειών,
-αποστέλλει ενημερώσεις για νέες προσκλήσεις και προθεσμίες,
-δημιουργεί αίτημα υποστήριξης προς το ΚΥΕΕΕ,
-προγραμματίζει συνάντηση με αρμόδιο σύμβουλο,
-παραδίδει στον σύμβουλο το ιστορικό της υπόθεσης, ώστε να αποφεύγεται η επανάληψη της ίδιας πληροφορίας.
Με αυτόν τον τρόπο, η τεχνητή νοημοσύνη θα λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης κρίσης. Η τελική επιβεβαίωση επιλεξιμότητας και η παροχή εξειδικευμένης συμβουλής θα παραμένουν στην αρμοδιότητα των στελεχών του ΚΥΕΕΕ.
4. Προστιθέμενη αξία για την Περιφέρεια
Η συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί να δώσει στην Περιφέρεια ένα ουσιαστικό εργαλείο άσκησης αναπτυξιακής πολιτικής. Μέσα από ανωνυμοποιημένα και συγκεντρωτικά δεδομένα θα είναι δυνατό να αποτυπώνονται:
-οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη ανάγκη χρηματοδότησης,
-η ζήτηση ανά Περιφερειακή Ενότητα,
-τα συχνότερα επενδυτικά αιτήματα,
-τα χρηματοδοτικά προγράμματα με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον,
-τα σημεία στα οποία οι επιχειρήσεις εγκαταλείπουν τη διαδικασία,
-οι ανάγκες για ενημερωτικές δράσεις ή εξειδικευμένη συμβουλευτική.
Τα δεδομένα αυτά μπορούν να βοηθήσουν την Περιφέρεια να σχεδιάζουν πιο στοχευμένες δράσεις, να αξιοποιούν καλύτερα τους διαθέσιμους πόρους και να υποστηρίζουν με μετρήσιμο τρόπο τον παραγωγικό μετασχηματισμό της περιοχής. Παράλληλα, θα εξασφαλίζεται ισότιμη πρόσβαση στην πληροφόρηση για επιχειρήσεις από όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, συμπεριλαμβανομένων των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών.
Συμπερασματικά, προτείνεται η δράση 8.8 να διατηρηθεί ως βραχυπρόθεσμη προτεραιότητα και να εξειδικευτεί ως αυτοτελές και μετρήσιμο έργο. Η ουσιαστική της αξία βρίσκεται στη σύνδεση τριών λειτουργιών: ενιαία πληροφόρηση, εξατομικευμένη αντιστοίχιση με χρηματοδοτικά εργαλεία και ολοκλήρωση ενεργειών μέσω της αντίστοιχης υπηρεσίας της Περιφέρειας, π.χ. ΚΥΕΕΕ. Μία τέτοια υπηρεσία μπορεί να αποτελέσει πρακτικό εργαλείο για την αύξηση της πρόσβασης των τοπικών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και τη λήψη καλύτερων, τεκμηριωμένων αποφάσεων από την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας αλλά και προσέλκυση άλλων επιχειρήσεων.
Θετικά σημεία
-Αντιμετωπίζει σωστά τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως οργανωτική, κοινωνική και αναπτυξιακή αλλαγή και όχι απλώς ως αγορά λογισμικού.
-Συνδέει την ψηφιακή πολιτική με τα ιδιαίτερα προβλήματα της περιοχής: απολιγνιτοποίηση, δημογραφική συρρίκνωση, ορεινότητα, ανεργία και αδύναμο επιχειρηματικό ιστό.
-Αναγνωρίζει με ειλικρίνεια τις εσωτερικές αδυναμίες της διοίκησης: υβριδικές διαδικασίες, άνισες δεξιότητες προσωπικού, απομονωμένα πληροφοριακά συστήματα και ανεπαρκή διακυβέρνηση δεδομένων.
-Δίνει ορθά κεντρικό ρόλο στη διαλειτουργικότητα, στα APIs, στην αρχή «καταχώριση μία φορά», στα ανοικτά δεδομένα και στην επαναχρησιμοποίηση υφιστάμενων υποδομών.
-Περιλαμβάνει κοινωνική διάσταση, προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, ψηφιακά σημεία πρόσβασης και μέριμνα για ορεινές και ηλικιωμένες κοινότητες.
-Ευθυγραμμίζεται με την Ψηφιακή Δεκαετία, το GDPR, το NIS2 και το AI Act. Η πρόβλεψη ανθρώπινης εποπτείας στις εφαρμογές ΤΝ είναι ιδιαίτερα θετική.
-Η Περιφέρεια δεν ξεκινά από το μηδέν: υπάρχουν λειτουργικά συστήματα ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, διαχείρισης έργων και μαθητικών δρομολογίων, Hybrid G-Cloud, συνεργασίες με Πανεπιστήμιο, ΕΔΥΤΕ και EDIHs.
Αρνητικά σημεία και ουσιώδη κενά
1. Ο οδικός χάρτης δεν είναι κοστολογημένο επενδυτικό σχέδιο.
Δεν υπάρχει προϋπολογισμός ανά δράση ή συνολικά, ετήσια χρηματορροή, ποσοστό εξασφαλισμένης χρηματοδότησης, κόστος λειτουργίας, συντήρησης και στελέχωσης ή ανάλυση κόστους–οφέλους. Ο πίνακας χρηματοδότησης περιέχει μόνο πιθανές πηγές, όχι χρηματοδοτικές δεσμεύσεις (σ. 169–172).
2. Υπάρχουν χρονικές ασυμβατότητες.
Έργα του 2026 συνδέονται με το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2021–2025, ενώ παρέμβαση του 2027–2029+ συνδέεται και με το Ελλάδα 2.0, χωρίς εξήγηση επιλεξιμότητας ή μεταβατικής χρηματοδότησης. Επιπλέον, ένα νέο Σχέδιο του 2026 βασίζει τον επιχειρησιακό του πυρήνα σε Roadmap 2024–2028.
3. Οι δείκτες δεν είναι ακόμη πλήρως ελέγξιμοι.
Για τους περισσότερους λείπουν τιμή βάσης, ακριβής ορισμός, πηγή δεδομένων, ενδιάμεσοι ετήσιοι στόχοι και υπεύθυνος μέτρησης. Δείκτες όπως «10 υπηρεσίες ΤΝ» ή «10 εφαρμογές IoT» μετρούν ποσότητα τεχνολογίας και όχι δημόσια αξία. Χρειάζονται δείκτες όπως χρόνος εξυπηρέτησης, εξοικονόμηση κόστους, ποσοστό ολοκλήρωσης χωρίς φυσική παρουσία και χρήση ανά κοινωνική ομάδα.
4. Ορισμένοι στόχοι δεν βρίσκονται στον πλήρη έλεγχο της Περιφέρειας.
Η καθολική κάλυψη FTTP, VHCN και 5G εξαρτάται κυρίως από εθνικές πολιτικές και τηλεπικοινωνιακούς παρόχους. Αντίστοιχα, η ενεργειακή διαχείριση και η ίδρυση ή αδειοδότηση επιχειρήσεων αφορούν πολλαπλές αρχές. Απαιτείται σαφής χάρτης αρμοδιοτήτων και δεσμευτικές συνεργασίες.
5. Η δομή διακυβέρνησης είναι ασαφής και ενδεχομένως επικαλυπτόμενη.
Αναφέρονται Κέντρο Ψηφιακού Μετασχηματισμού, Smart City Office, PMO, Western Macedonia Strategic Hub και Κέντρο ΤΝ & GovTech, χωρίς οργανόγραμμα, νομική βάση, στελέχωση, προϋπολογισμό και ξεκάθαρη σχέση μεταξύ τους.
6. Η αλληλουχία των έργων είναι υπερβολικά φιλόδοξη.
Data Hub, Ψηφιακό Δίδυμο, ενεργειακή πλατφόρμα, Παρατηρητήριο και One Stop Shop προβλέπεται να ξεκινήσουν μέσα στο 2026. Όμως το Ψηφιακό Δίδυμο και οι θεματικές πλατφόρμες εξαρτώνται από προηγούμενη απογραφή δεδομένων, κοινά πρότυπα, συμφωνίες πρόσβασης και λειτουργικό Data Hub. Υπάρχει κίνδυνος να προηγηθούν οι εντυπωσιακές τεχνολογίες των βασικών διοικητικών θεμελίων.
7. Η κυβερνοασφάλεια παραμένει περισσότερο διακήρυξη παρά συγκεκριμένη δράση.
Δεν υπάρχει αυτοτελές έργο με προϋπολογισμό και στόχους για απογραφή περιουσιακών στοιχείων, επιχειρησιακή συνέχεια, ανάκαμψη από καταστροφή, SOC/CSIRT, δοκιμές διείσδυσης και διαχείριση περιστατικών. Μάλιστα, η εισαγωγή της ενότητας για την Πολιτική Προστασία αναφέρεται σε «Περιφερειακό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας», το οποίο στη συνέχεια εξαφανίζεται από την πρόταση και τον οδικό χάρτη (σ. 155–158).
8. Η συμμόρφωση με το AI Act χρειάζεται επιχειρησιακή εξειδίκευση.
Δεν προβλέπονται μητρώο εφαρμογών ΤΝ, διαδικασία ταξινόμησης κινδύνου, εκτιμήσεις αντικτύπου, ανεξάρτητοι έλεγχοι, κανόνες προμηθειών, διαχείριση μεροληψίας ή διαδικασία αμφισβήτησης μιας αυτοματοποιημένης απόφασης από τον πολίτη.
9. Η συμμετοχικότητα διακηρύσσεται περισσότερο απ’ όσο τεκμηριώνεται.
Οι δήμοι, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες φαίνεται να εισέρχονται κυρίως στη μεταγενέστερη δημόσια διαβούλευση, όχι ως σταθεροί συνδιαμορφωτές από την αρχή. Δεν παρουσιάζεται σχέδιο εργαστηρίων, αντιπροσωπευτικότητας, δημοσίευσης των σχολίων ή πίνακας «σχόλιο–απάντηση–αποδοχή/απόρριψη».
10. Υπάρχει αντίφαση ως προς την προσβασιμότητα της ίδιας της διαβούλευσης.
Στα έγγραφα αναφέρεται μόνο ηλεκτρονικός σύνδεσμος, χωρίς εναλλακτικό κανάλι υποβολής. Επιπλέον, τα παρεχόμενα PDF δεν διαθέτουν δομή προσβασιμότητας PDF tags, γεγονός που δυσχεραίνει τη χρήση τους από αναγνώστες οθόνης.
11. Απαιτείται σοβαρός τελικός έλεγχος ποιότητας.
Ενδεικτικά:
– Στη σ. 85 αναφέρεται ότι το πλήρες DMA βρίσκεται σε Παράρτημα, αλλά τέτοιο παράρτημα δεν περιλαμβάνεται.
– Τα περιεχόμενα του κεφαλαίου 7 σταματούν στην ενότητα 7.23, ενώ το σώμα φτάνει έως 7.28 και αρκετές ενότητες έχουν διαφορετική αρίθμηση.
– Τα αθροίσματα των πληθυσμών των Περιφερειακών Ενοτήτων δεν συμφωνούν με το αναγραφόμενο σύνολο της ΠΔΜ (σ. 32–34).
– Η ενότητα «υφιστάμενα έργα» αναμειγνύει λειτουργικά συστήματα, μνημόνια, έργα υπό ένταξη και μελλοντικές υποδομές.
– Η Επιτελική Σύνοψη δηλώνει ότι οι στόχοι είναι μετρήσιμοι, αλλά δεν παρουσιάζει τον αριθμητικό πίνακα στόχων, τον προϋπολογισμό ή τον μηχανισμό διακυβέρνησης. Παρουσιάζει επίσης μόνο έξι από τις οκτώ προτεινόμενες παρεμβάσεις.
Συμπέρασμα
Το Σχέδιο αξίζει να υποστηριχθεί ως κοινό στρατηγικό πλαίσιο. Δεν πρέπει όμως να θεωρηθεί, στην παρούσα μορφή του, ώριμο πρόγραμμα υλοποίησης.
Πριν από την οριστική έγκριση θα πρέπει να συνοδευτεί από δεσμευτικό «Επιχειρησιακό Παράρτημα 2026–2030» που να περιλαμβάνει:
– αναλυτικό δελτίο και προϋπολογισμό για καθεμία από τις οκτώ παρεμβάσεις,
– σαφή φορέα ευθύνης και κατανομή αρμοδιοτήτων,
– εξασφαλισμένη και δυνητική χρηματοδότηση σε χωριστές στήλες,
– εξαρτήσεις, παραδοτέα και ετήσια ορόσημα,
– πλήρες μητρώο KPIs με τιμές βάσης και ανοικτό δημόσιο dashboard,
– σχέδιο διακυβέρνησης δεδομένων, κυβερνοασφάλειας και ΤΝ,
– πολυκαναλική και προσβάσιμη συμμετοχή πολιτών,
– δημοσιευμένη έκθεση αποτελεσμάτων της διαβούλευσης.
Χωρίς αυτά υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν πολλές νέες πλατφόρμες και δομές, εξαρτημένες από αβέβαιη χρηματοδότηση και με περιορισμένη πραγματική χρήση.
Με αυτά, το Σχέδιο μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό περιφερειακό συμβόλαιο ψηφιακού μετασχηματισμού με μετρήσιμη δημόσια αξία.
Η βασικότερη διαπίστωση είναι ότι το Σχέδιο δεν πάσχει από έλλειψη τεχνολογικών ιδεών. Πάσχει κυρίως από έλλειψη μηχανισμών που θα μετατρέψουν τις ιδέες σε σταθερές δημόσιες υπηρεσίες.
Θα πρότεινα, επομένως, λιγότερη έμφαση στη δημιουργία νέων «μεγάλων πλατφορμών» και περισσότερη σε διοικητική απλούστευση, κοινή λειτουργία Περιφέρειας–δήμων, ασφάλεια, ανθρώπινο δυναμικό και μετρήσιμο όφελος.
Αναγκαίες προσθήκες στο Σχέδιο
1. Εμβληματική δράση «20 υπηρεσίες χωρίς επίσκεψη»
Από τις οκτώ προτεινόμενες παρεμβάσεις λείπει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα ανασχεδιασμού των υπηρεσιών που χρησιμοποιούν καθημερινά πολίτες και επιχειρήσεις.
Θα πρότεινα:
-απογραφή όλων των υπηρεσιών της Περιφέρειας,
-επιλογή των 20 με τον μεγαλύτερο όγκο, χρόνο αναμονής ή διοικητικό κόστος,
-απλούστευση της διαδικασίας πριν από την ψηφιοποίησή της,
-πλήρη ηλεκτρονική ολοκλήρωση, όχι απλώς ηλεκτρονική υποβολή αίτησης,
-ηλεκτρονική πληρωμή, υπογραφή, παρακολούθηση πορείας και ειδοποιήσεις,
-σαφή χρόνο εξυπηρέτησης για κάθε υπηρεσία,
-κατάργηση δικαιολογητικών που μπορούν να αναζητηθούν υπηρεσιακά.
Το βασικό KPI δεν πρέπει να είναι «πόσες υπηρεσίες ανέβηκαν στο διαδίκτυο», αλλά πόσες ολοκληρώνονται χωρίς φυσική παρουσία και πόσο μειώθηκε ο χρόνος εξυπηρέτησης.
2. Κοινό ψηφιακό πλαίσιο Περιφέρειας και 13 δήμων
Οι δήμοι παρουσιάζονται κυρίως ως αποδέκτες της διαβούλευσης, ενώ πολλά προτεινόμενα έργα απαιτούν τη συνεχή συμμετοχή τους.
Χρειάζεται ένα Περιφερειακό Συμβούλιο Ψηφιακής Διακυβέρνησης με:
-εκπροσώπηση και των 13 δήμων,
-κοινά τεχνικά και διοικητικά πρότυπα,
-κοινές προδιαγραφές κυβερνοασφάλειας,
-συμφωνίες ανταλλαγής δεδομένων,
-κοινό κατάλογο έργων ώστε να αποφεύγονται διπλές πλατφόρμες,
-παροχή κοινών υπηρεσιών προς τους μικρότερους δήμους που δεν διαθέτουν επαρκές προσωπικό πληροφορικής.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα ένας ακόμη νέος οργανισμός. Η λειτουργία μπορεί να ενταχθεί σε μία ενιαία υφιστάμενη δομή, με ξεκάθαρη διοίκηση.
3. Περιφερειακός Κανονισμός Διακυβέρνησης Δεδομένων
Το Data Hub δεν μπορεί να ξεκινήσει ως απλή τεχνική προμήθεια. Πρέπει να προηγηθεί κανονισμός που να ορίζει:
-ποιος είναι ιδιοκτήτης και υπεύθυνος κάθε συνόλου δεδομένων,
-ποιος ελέγχει την ποιότητα και την επικαιροποίησή του,
-ποια δεδομένα είναι ανοικτά, εσωτερικά, εμπιστευτικά ή προσωπικά,
-κανόνες τήρησης, διαγραφής και ανωνυμοποίησης,
-κοινά λεξιλόγια και μορφότυπα,
-διαδικασίες πρόσβασης μέσω APIs,
-συμφωνίες διαμοιρασμού με δήμους, πανεπιστήμια, οργανισμούς κοινής ωφέλειας και κρατικούς φορείς.
Θα πρότεινα ένα μικρό Data Hub πρώτης έκδοσης, με 5–10 σύνολα δεδομένων υψηλής δημόσιας αξίας, αντί μιας μεγάλης πλατφόρμας που θα επιχειρεί εξαρχής να συγκεντρώσει τα πάντα.
4. Αυτοτελές Πρόγραμμα Κυβερνοανθεκτικότητας
Η κυβερνοασφάλεια πρέπει να γίνει ξεχωριστή, χρηματοδοτούμενη δράση και όχι απλώς οριζόντια αναφορά.
Θα πρέπει να περιλαμβάνει:
-απογραφή συστημάτων, εξοπλισμού και προμηθευτών,
-ταξινόμηση των κρίσιμων υπηρεσιών,
-ασφαλή και μη αλλοιώσιμα αντίγραφα ασφαλείας,
-σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας και ανάκαμψης,
-καθορισμένους χρόνους αποκατάστασης,
-τακτικές ασκήσεις αντιμετώπισης περιστατικών,
-έλεγχο της ασφάλειας των προμηθευτών και του λογισμικού,
-κεντρική παρακολούθηση συμβάντων,
-κοινό μηχανισμό υποστήριξης των μικρών δήμων.
Ιδιαίτερα η Πολιτική Προστασία, το Data Hub και οι ενεργειακές εφαρμογές πρέπει να σχεδιαστούν ώστε να λειτουργούν και όταν υπάρχει διακοπή δικτύου ή κυβερνοεπίθεση.
5. Πλαίσιο υπεύθυνης χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο στόχος «τουλάχιστον 10 υπηρεσίες ΤΝ» θα μπορούσε να οδηγήσει σε εφαρμογές μόνο και μόνο για να καλυφθεί ένας αριθμητικός δείκτης.
Θα τον αντικαθιστούσα με πλαίσιο που απαιτεί για κάθε εφαρμογή:
-σαφές πρόβλημα δημόσιας πολιτικής που επιλύει,
-τεκμηρίωση ότι η ΤΝ είναι πράγματι αναγκαία,
-έλεγχο ποιότητας και πιθανής μεροληψίας των δεδομένων,
-ανθρώπινη εποπτεία,
-καταγραφή των αποφάσεων και δυνατότητα ελέγχου,
-ενημέρωση του πολίτη όταν αλληλεπιδρά με ΤΝ,
-δυνατότητα υποβολής ένστασης ή αιτήματος ανθρώπινης επανεξέτασης,
-συνεχή παρακολούθηση της ακρίβειας μετά την έναρξη λειτουργίας.
Χρειάζεται επίσης δημόσιο μητρώο των εφαρμογών ΤΝ που χρησιμοποιεί η Περιφέρεια.
6. Εγγύηση «κανένας πολίτης μόνος απέναντι στην οθόνη»
Η ψηφιακή συμπερίληψη δεν πρέπει να περιοριστεί σε εκπαιδευτικά σεμινάρια.
Θα πρόσθετα:
-κινητές μονάδες ψηφιακής εξυπηρέτησης που επισκέπτονται ορεινά χωριά,
-τηλεφωνική υποστήριξη με πραγματικό υπάλληλο,
-εξυπηρέτηση με ραντεβού σε κοινότητες, βιβλιοθήκες και ΚΕΠ,
-διατήρηση υποβοηθούμενου μη ψηφιακού καναλιού,
-δοκιμές των υπηρεσιών με ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία,
-δυνατότητα εξουσιοδοτημένης βοήθειας από συγγενή ή κοινωνικό λειτουργό,
-υποστήριξη πολιτών που δεν διαθέτουν κατάλληλη συσκευή ή σύνδεση.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μια γηράσκουσα και αραιοκατοικημένη Περιφέρεια.
7. Νέο μοντέλο ψηφιακών προμηθειών
Για να αποφευχθεί ο εγκλωβισμός σε έναν ανάδοχο, κάθε προκήρυξη πρέπει να απαιτεί:
-ανοικτά πρότυπα και τεκμηριωμένα APIs,
-πλήρη κυριότητα και δυνατότητα εξαγωγής των δεδομένων,
-αρθρωτή αρχιτεκτονική αντί ενός μονολιθικού συστήματος,
-δυνατότητα αντικατάστασης επιμέρους υποσυστημάτων,
-ρήτρες παράδοσης τεχνικής τεκμηρίωσης,
-σαφές σχέδιο εξόδου από τον προμηθευτή,
-πληρωμές συνδεδεμένες με λειτουργικά αποτελέσματα,
-πιλοτική εφαρμογή πριν από την καθολική επέκταση.
Κάθε έργο πρέπει να μπορεί να διακοπεί ή να ανασχεδιαστεί αν δεν αποδεικνύει πραγματικό όφελος.
8. Πλήρες πρόγραμμα διοίκησης της αλλαγής
Η τεχνολογία δεν αρκεί εάν οι υπάλληλοι συνεχίσουν να εφαρμόζουν τις παλιές διαδικασίες παράλληλα σε χαρτί.
Προτείνω:
-«ψηφιακό συντονιστή» σε κάθε Διεύθυνση και Περιφερειακή Ενότητα,
-αξιολόγηση πραγματικών αναγκών δεξιοτήτων ανά θέση,
-εκπαίδευση πάνω στις νέες εργασιακές ροές και όχι γενικά σε ψηφιακά εργαλεία,
-συμμετοχή των υπαλλήλων στον ανασχεδιασμό των υπηρεσιών,
-μέτρηση του χρόνου εργασίας που εξοικονομείται,
-μεταφορά προσωπικού από επαναλαμβανόμενες εργασίες σε υποστήριξη πολιτών και ελέγχους ουσίας.
Πρόσθετες δράσεις ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία
Ψηφιακό Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας και Θέρμανσης
Λόγω του κλίματος, του υψηλού κόστους θέρμανσης και της μετάβασης των τηλεθερμάνσεων, θα είχε μεγαλύτερη άμεση κοινωνική αξία από μια γενική ενεργειακή πλατφόρμα.
Θα μπορούσε να παρακολουθεί:
-ενεργειακό κόστος ανά περιοχή,
-πορεία τηλεθερμάνσεων και εναλλακτικών συστημάτων,
-ευάλωτα νοικοκυριά,
-ενεργειακή απόδοση δημόσιων κτιρίων,
-αποτελεσματικότητα επιδοτήσεων και παρεμβάσεων εξοικονόμησης.
Ανοικτός ψηφιακός χάρτης αποκατάστασης λιγνιτικών περιοχών
Ένας δημόσιος χάρτης θα μπορούσε να παρουσιάζει:
-ποιότητα αέρα, νερού και εδάφους,
-πρόοδο αποκατάστασης ορυχείων,
-χρήσεις και ιδιοκτησιακό καθεστώς εκτάσεων,
-επενδυτικά διαθέσιμες ζώνες,
-έργα ΑΠΕ και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις,
-χρηματοδότηση και πορεία κάθε έργου.
Θα ήταν σημαντικό εργαλείο διαφάνειας και εμπιστοσύνης στη Δίκαιη Μετάβαση.
«Ψηφιακές Κλινικές» για πολύ μικρές επιχειρήσεις
Εφόσον περίπου το 97% των επιχειρήσεων είναι πολύ μικρές, τα γενικά σεμινάρια δεν επαρκούν.
Προτείνω εξατομικευμένη διάγνωση ανά επιχείρηση και μικρά προγράμματα εφαρμογής για:
-ηλεκτρονικό εμπόριο,
-ERP και cloud,
-κυβερνοασφάλεια,
-αυτοματοποίηση,
-ψηφιακή προβολή,
-αξιοποίηση δεδομένων και ΤΝ όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Η επιτυχία πρέπει να μετράται έξι και δώδεκα μήνες αργότερα με παραγωγικότητα, πωλήσεις, εξαγωγές και θέσεις εργασίας.
Πρόγραμμα συγκράτησης και επιστροφής ψηφιακού ταλέντου
Ο υπερυπολογιστής δεν θα δημιουργήσει αυτομάτως τοπικές θέσεις εργασίας.
Χρειάζεται παράλληλα:
-αμειβόμενη πρακτική άσκηση σε τοπικές επιχειρήσεις,
-κοινά προγράμματα Πανεπιστημίου–εργοδοτών,
-θέσεις νέων ερευνητών με προοπτική παραμονής,
-υποστήριξη αποφοίτων που επιστρέφουν,
-χώροι τηλεργασίας σε μικρότερες πόλεις,
-υποχρέωση μέτρησης των τοπικών θέσεων εργασίας που δημιουργεί κάθε μεγάλη υποδομή.
Τηλεφροντίδα και μετακίνηση κατόπιν ζήτησης
Σε συνεργασία με δήμους και υγειονομικούς φορείς θα μπορούσαν να δοκιμαστούν:
-τηλεφροντίδα ηλικιωμένων και χρονίως πασχόντων,
-ασφαλείς συσκευές ειδοποίησης,
-ψηφιακός προγραμματισμός κοινωνικών επισκέψεων,
-μεταφορά κατόπιν ζήτησης προς νοσοκομεία και διοικητικές υπηρεσίες,
-επέκταση της τεχνογνωσίας του συστήματος μαθητικών δρομολογίων.
Διασυνοριακές ψηφιακές υπηρεσίες
Η γεωγραφική θέση της Περιφέρειας επιτρέπει συνεργασίες με Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία για:
-κοινές τουριστικές διαδρομές,
-ανταλλαγή δεδομένων πολιτικής προστασίας,
-περιβαλλοντική παρακολούθηση,
-επιχειρηματικά δίκτυα,
-διασυνοριακές μεταφορές και logistics.
Πράσινη λειτουργία υπερυπολογιστή και Data Center
Πρέπει να μετρηθούν όχι μόνο τα τεχνολογικά οφέλη αλλά και:
-η ενεργειακή και υδατική κατανάλωση,
-η προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας,
-η δυνατότητα αξιοποίησης της παραγόμενης θερμότητας,
-το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του εξοπλισμού,
-η ανακύκλωση ηλεκτρονικών συσκευών.
Προτεινόμενη αναδιάταξη του χρονοδιαγράμματος
Περίοδος/Προτεραιότητες
2026 Ενιαία διοίκηση, κοστολόγηση, απογραφή υπηρεσιών και συστημάτων, κυβερνοασφάλεια, κανονισμός δεδομένων, Data Hub πρώτης έκδοσης
2027 Ανασχεδιασμός των πρώτων 10–20 υπηρεσιών, κοινές υπηρεσίες δήμων, ψηφιακές κλινικές ΜμΕ, Παρατηρητήριο Απασχόλησης και Ενεργειακής Φτώχειας
2028 Επέκταση Data Hub, Πολιτική Προστασία, One Stop Shop και θεματικές εφαρμογές με αποδεδειγμένη ζήτηση
2029–2030 Στοχευμένο Ψηφιακό Δίδυμο, ώριμες εφαρμογές ΤΝ και πλήρης ενεργειακή πλατφόρμα, μόνο εφόσον τα θεμέλια λειτουργούν
Δείκτες που θα πρόσθετα
-Μέσος και διάμεσος χρόνος διεκπεραίωσης ανά υπηρεσία.
-Ποσοστό υποθέσεων που ολοκληρώνονται χωρίς φυσική παρουσία.
-Ποσοστό εγκατάλειψης ηλεκτρονικών αιτήσεων.
-Διοικητικό κόστος ανά συναλλαγή πριν και μετά την ψηφιοποίηση.
-Ικανοποίηση πολιτών και επιχειρήσεων.
-Χρήση υπηρεσιών ανά δήμο, ηλικία και κοινωνική ομάδα.
-Διαφορά χρήσης μεταξύ αστικών και ορεινών περιοχών.
-Διαθεσιμότητα κρίσιμων συστημάτων και πραγματικός χρόνος αποκατάστασης.
-Ποσοστό έργων που παραδίδονται εντός προϋπολογισμού, όχι μόνο εντός χρόνου.
-Πραγματική αύξηση ψηφιακής ωριμότητας των επιχειρήσεων που υποστηρίχθηκαν.
-Θέσεις εργασίας και επενδύσεις που συνδέονται αιτιωδώς με τις παρεμβάσεις.
-Ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα των ψηφιακών υποδομών.
Συνολικά, θα πρόσθετα έναν πέμπτο οριζόντιο πυλώνα με τίτλο:
«Διοικητική ικανότητα, ασφάλεια, συμπερίληψη και μετρήσιμη δημόσια αξία».
Αυτός ίσως είναι και ο πυλώνας που θα καθορίσει εάν το Σχέδιο θα αλλάξει πραγματικά την καθημερινότητα ή θα καταλήξει σε έναν ακόμη κατάλογο πλατφορμών και πιλοτικών έργων.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Κοζάνη 2/9/2026
ΘΕΜΑ:
Πρόταση ένταξης αυτοτελούς δράσης «Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας» στον Οδικό Χάρτη του Στρατηγικού Σχεδίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας
Προς:
Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
Αντιπεριφέρεια Διαφάνειας, Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Ψηφιακού Μετασχηματισμού
Κοινοποίηση:
Δήμος Κοζάνης
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
________________________________________
1. Εισαγωγή
Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε., ως φορέας παροχής του αστικού συγκοινωνιακού έργου στην περιοχή εξυπηρέτησής του, χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για την εκπόνηση και δημόσια διαβούλευση του «Στρατηγικού Σχεδίου για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας».
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί σημαντική ευκαιρία για τη συγκρότηση ενός ενιαίου, διαλειτουργικού και ανθρωποκεντρικού ψηφιακού οικοσυστήματος, μέσα από το οποίο η Περιφέρεια θα μπορεί να αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες και δεδομένα για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο ορίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αντιμετωπίζεται ως απλή τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά ως μοχλός διοικητικού εκσυγχρονισμού, οικονομικής αναδιάρθρωσης και κοινωνικής συνοχής.
Παράλληλα, το κείμενο της διαβούλευσης καλεί ρητά επιχειρήσεις, ΟΤΑ, ερευνητικούς φορείς, κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους να συμβάλουν με προτάσεις και σχόλια στη διαμόρφωση του τελικού Σχεδίου.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. καταθέτει την παρούσα πρόταση.
________________________________________
2. Διαπιστωμένο κενό του Στρατηγικού Σχεδίου
Το υπό διαβούλευση Στρατηγικό Σχέδιο περιλαμβάνει σημαντικές και ιδιαίτερα φιλόδοξες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων:
1. Περιφερειακό Data Hub
2. Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας
3. Ψηφιακή Πλατφόρμα Διαχείρισης Ενέργειας
4. Περιφερειακό Παρατηρητήριο Απασχόλησης και Δεξιοτήτων
5. Ψηφιακή Πλατφόρμα Έξυπνου Τουρισμού
6. Ψηφιακή Πολιτική Προστασία
7. Περιφερειακό Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης και GovTech
8. Ψηφιακό One Stop Shop Επιχειρήσεων.
Ωστόσο, κατά την άποψή μας, απουσιάζει μία αυτοτελής στρατηγική δράση που να αφορά τον ιδιαίτερα κρίσιμο τομέα της:
δημόσιας κινητικότητας, των δημόσιων συγκοινωνιών και των έξυπνων μεταφορών.
Η απουσία αυτή είναι ακόμη περισσότερο εμφανής, δεδομένου ότι το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο αναγνωρίζει τις μεταφορές ως έναν από τους βασικούς τομείς εφαρμογής των τεχνολογιών Smart City, των κεντρικών πλατφορμών δεδομένων και της διαλειτουργικότητας.
Παράλληλα, στο σχεδιαζόμενο Ψηφιακό Δίδυμο της Δυτικής Μακεδονίας προβλέπεται η ενσωμάτωση δεδομένων από αισθητήρες, δίκτυα IoT και πληροφοριακά συστήματα, με τις μεταφορές να κατονομάζονται ρητά μεταξύ των κρίσιμων πεδίων στα οποία μπορούν να υποστηριχθούν τεκμηριωμένες πολιτικές και σενάρια σχεδιασμού.
Επομένως, θεωρούμε ότι η οργανωμένη ένταξη της έξυπνης κινητικότητας στο Στρατηγικό Σχέδιο αποτελεί φυσική και αναγκαία συμπλήρωση της υφιστάμενης αρχιτεκτονικής του.
________________________________________
3. Προτεινόμενη νέα στρατηγική δράση
Προτείνεται η προσθήκη στον Οδικό Χάρτη της ακόλουθης αυτοτελούς δράσης:
Δράση 9: Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας
Ενδεικτικός αγγλικός τίτλος:
Western Macedonia Smart & Sustainable Mobility Ecosystem
Προτεινόμενη φάση Roadmap:
Βραχυπρόθεσμη – Μεσοπρόθεσμη, 2026–2028
Πιλοτική εφαρμογή:
Αστικές συγκοινωνίες Κοζάνης
Ενδεικτικοί συνεργαζόμενοι φορείς:
• Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
• ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
• Δήμος Κοζάνης
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
• λοιποί δημόσιοι, ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς.
Η Κοζάνη μπορεί να λειτουργήσει ως πιλοτικό πεδίο εφαρμογής, με στόχο οι τεχνολογικές λύσεις, τα πρότυπα διαλειτουργικότητας και οι μηχανισμοί αξιοποίησης δεδομένων που θα αναπτυχθούν να είναι εξαρχής σχεδιασμένοι με δυνατότητα επέκτασης και αξιοποίησης στο σύνολο της Δυτικής Μακεδονίας.
________________________________________
4. Σκοπός της δράσης
Σκοπός της προτεινόμενης δράσης είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού οικοσυστήματος για τη συλλογή, διασύνδεση, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων που σχετίζονται με:
• τις δημόσιες συγκοινωνίες,
• την επιβατική κίνηση,
• την κυκλοφορία,
• τα δρομολόγια,
• τις στάσεις,
• τις μετακινήσεις πολιτών,
• τη βιώσιμη κινητικότητα,
• την κατανάλωση ενέργειας των μεταφορικών μέσων,
• το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μετακινήσεων.
Η πλατφόρμα δεν προτείνεται ως απομονωμένο πληροφοριακό σύστημα.
Αντίθετα, θα πρέπει να αποτελέσει θεματικό υποσύστημα του Western Macedonia Data Hub και να τροφοδοτεί, όπου απαιτείται, το Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας.
Το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει ακριβώς ότι το Western Macedonia Data Hub θα λειτουργεί ως ενιαία «ραχοκοκαλιά» δεδομένων για δημόσιες υπηρεσίες, επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα, οργανισμούς και τοπικές κοινότητες.
________________________________________
5. Επιμέρους υποσυστήματα της προτεινόμενης δράσης
5.1 Περιφερειακό Mobility Data Space
Προτείνεται η δημιουργία ειδικού θεματικού χώρου δεδομένων κινητικότητας στο πλαίσιο του Western Macedonia Data Hub.
Σε αυτόν θα μπορούν να ενσωματώνονται, μέσω ασφαλών και τυποποιημένων διεπαφών, δεδομένα όπως:
• θέση οχημάτων δημόσιας συγκοινωνίας σε πραγματικό χρόνο,
• προγραμματισμένα και εκτελεσθέντα δρομολόγια,
• χρόνοι διαδρομών,
• καθυστερήσεις,
• χρόνοι άφιξης σε στάσεις,
• επιβατική κίνηση,
• χρήση γραμμών,
• δεδομένα κυκλοφορίας,
• δεδομένα ενεργειακής κατανάλωσης,
• περιβαλλοντικοί δείκτες.
Η πρόσβαση στα δεδομένα θα πρέπει να πραγματοποιείται με κατάλληλη διαβάθμιση, ανωνυμοποίηση και συμμόρφωση με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προστασίας δεδομένων.
Το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει άλλωστε ότι το Data Hub θα βασίζεται στη διαλειτουργικότητα, στην ασφάλεια των δεδομένων και σε ανοικτά APIs.
________________________________________
5.2 Ψηφιακή πληροφόρηση επιβατών σε πραγματικό χρόνο
Προτείνεται η δημιουργία ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος ενημέρωσης του επιβατικού κοινού.
Μέσω διαδικτυακής εφαρμογής και εφαρμογής κινητού, ο πολίτης θα μπορεί να πληροφορείται:
• την πραγματική θέση του λεωφορείου,
• τον εκτιμώμενο χρόνο άφιξης,
• την πλησιέστερη στάση,
• τις διαθέσιμες γραμμές,
• πιθανές μετεπιβιβάσεις,
• έκτακτες μεταβολές,
• προσωρινές εκτροπές λόγω έργων,
• κλειστές οδούς,
• μη εξυπηρετούμενες στάσεις,
• έκτακτες ανακοινώσεις.
Η παρέμβαση ανταποκρίνεται άμεσα στον βασικό στόχο του Στρατηγικού Σχεδίου για παροχή περισσότερο προσβάσιμων, αποτελεσματικών και φιλικών ψηφιακών υπηρεσιών προς τον πολίτη.
________________________________________
5.3 Δίκτυο «Έξυπνων Στάσεων»
Προτείνεται η σταδιακή ανάπτυξη έξυπνων στάσεων στα σημαντικότερα σημεία του δικτύου.
Οι στάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν:
• οθόνες πληροφόρησης πραγματικού χρόνου,
• QR codes,
• NFC,
• πληροφορίες προσβασιμότητας,
• ηχητική πληροφόρηση,
• ενημέρωση για έκτακτα συμβάντα και αλλαγές δρομολογίων.
Η επέκταση θα μπορεί να γίνει σταδιακά, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία υπερβολικά δαπανηρών ή αποσπασματικών υποδομών.
________________________________________
5.4 Ψηφιακό Δίδυμο Κινητικότητας
Ιδιαίτερης σημασίας θεωρούμε τη διασύνδεση της δράσης με το προβλεπόμενο Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο προβλέπει ότι ένα Digital Twin μπορεί να χρησιμοποιείται για την προσομοίωση εναλλακτικών πολιτικών και την αξιολόγηση επιπτώσεων πριν από την πραγματική υλοποίηση παρεμβάσεων.
Στον τομέα της κινητικότητας, θα μπορούσαν να προσομοιώνονται:
• αλλαγές κυκλοφοριακών ρυθμίσεων,
• κλείσιμο οδών,
• νέα έργα,
• αλλαγές δρομολογίων,
• χωροθέτηση νέων στάσεων,
• δημιουργία νέων γραμμών,
• επιπτώσεις από νέα πολεοδομικά ή εμπορικά κέντρα,
• μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας.
Έτσι, οι αποφάσεις για την κινητικότητα δεν θα βασίζονται αποκλειστικά σε θεωρητικές εκτιμήσεις, αλλά σε δεδομένα και ψηφιακή προσομοίωση πραγματικών σεναρίων.
Το παράδειγμα του Ελσίνκι, το οποίο περιλαμβάνεται στο ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο, αναφέρει ρητά τη χρήση Digital Twin για ανάλυση της κυκλοφορίας και σχεδιασμό υποδομών.
________________________________________
5.5 Σύστημα Mobility Analytics
Προτείνεται η ανάπτυξη ειδικού συστήματος επιχειρησιακών δεικτών για την παρακολούθηση της δημόσιας συγκοινωνίας.
Ενδεικτικοί δείκτες:
• μέση πληρότητα ανά γραμμή,
• επιβάτες ανά δρομολόγιο,
• επιβάτες ανά στάση,
• μέση καθυστέρηση,
• εμπορική ταχύτητα,
• ποσοστό εκτέλεσης δρομολογίων,
• συνέπεια έναντι προγράμματος,
• ζήτηση ανά χρονική ζώνη,
• κατανάλωση καυσίμου ή ηλεκτρικής ενέργειας ανά χιλιόμετρο,
• εκπομπές CO₂ ανά επιβάτη/χιλιόμετρο,
• μεταβολή της επιβατικής κίνησης,
• βαθμός χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών.
Η προσέγγιση είναι πλήρως εναρμονισμένη με το Κεφάλαιο 9 του Στρατηγικού Σχεδίου, όπου προβλέπεται συστηματική παρακολούθηση των δράσεων μέσω KPIs και τεκμηριωμένων δεικτών αποτελεσματικότητας και αντικτύπου.
________________________________________
5.6 Βελτιστοποίηση δρομολογίων μέσω δεδομένων
Η συγκέντρωση ιστορικών και πραγματικών δεδομένων μπορεί να επιτρέψει:
• επανασχεδιασμό συχνοτήτων,
• προσαρμογή ωραρίων,
• ενίσχυση γραμμών υψηλής ζήτησης,
• ανασχεδιασμό γραμμών χαμηλής ζήτησης,
• καλύτερη αξιοποίηση του στόλου,
• βελτίωση της αξιοπιστίας,
• μείωση περιττών οχηματοχιλιομέτρων,
• βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Με αυτόν τον τρόπο ο συγκοινωνιακός σχεδιασμός μετατρέπεται σταδιακά σε data-driven transport planning.
________________________________________
5.7 Demand Responsive Transport – Μεταφορά κατόπιν ζήτησης
Ως επόμενη φάση προτείνεται η διερεύνηση πιλοτικής εφαρμογής συστημάτων μεταφοράς κατόπιν ζήτησης σε περιοχές και χρονικές ζώνες περιορισμένης επιβατικής κίνησης.
Η υπηρεσία θα μπορούσε να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο δίκτυο για:
• μικρούς ή απομακρυσμένους οικισμούς,
• ώρες χαμηλής ζήτησης,
• ηλικιωμένους,
• άτομα με περιορισμένη κινητικότητα,
• περιπτώσεις όπου η διατήρηση σταθερού δρομολογίου δεν είναι λειτουργικά αποδοτική.
Η πρόταση συνδέεται ιδιαίτερα με τη στρατηγική επιδίωξη της Περιφέρειας για μείωση των γεωγραφικών και κοινωνικών ανισοτήτων και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες.
________________________________________
5.8 Διασύνδεση με άλλες μορφές μετακίνησης
Σε μεταγενέστερο στάδιο, το σύστημα μπορεί να εξελιχθεί σε ενιαία πλατφόρμα πολυτροπικής κινητικότητας, ενσωματώνοντας:
• δημόσιες συγκοινωνίες,
• χώρους στάθμευσης,
• Park & Ride,
• ποδηλατικές υποδομές,
• σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων,
• ταξί,
• διαδημοτικές ή περιφερειακές συνδέσεις.
Μακροπρόθεσμος στόχος θα μπορούσε να είναι η μετάβαση σε μοντέλο Mobility as a Service – MaaS.
________________________________________
6. Ο ρόλος του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. μπορεί να αποτελέσει τον βασικό επιχειρησιακό εταίρο για την πιλοτική εφαρμογή της δράσης στην Κοζάνη.
Η ήδη υφιστάμενη λειτουργία συστημάτων τηλεματικής και έξυπνης διαχείρισης του συγκοινωνιακού έργου δημιουργεί μια σημαντική βάση για την ανάπτυξη της προτεινόμενης δράσης.
Ο στόχος δεν είναι η δημιουργία ενός δεύτερου, παράλληλου πληροφοριακού συστήματος.
Αντίθετα, προτείνεται η διασύνδεση και αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών και δεδομένων, σύμφωνα και με τη βασική αρχή του ίδιου του Στρατηγικού Σχεδίου, σύμφωνα με την οποία η χρηματοδότηση πρέπει να κατευθύνεται κατά προτεραιότητα στην επέκταση και ολοκλήρωση υφιστάμενων έργων και όχι στη δημιουργία παράλληλων δομών.
________________________________________
7. Ο ρόλος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας
Η Περιφέρεια θα πρέπει να έχει τον κύριο στρατηγικό και συντονιστικό ρόλο.
Ειδικότερα:
• ένταξη της δράσης στον Οδικό Χάρτη,
• καθορισμός προτύπων διαλειτουργικότητας,
• διασύνδεση με το Western Macedonia Data Hub,
• διασύνδεση με το Digital Twin,
• συντονισμός φορέων,
• αναζήτηση και αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων,
• διαμόρφωση προτύπου που θα μπορεί να επεκταθεί σε άλλες περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας.
Με αυτόν τον τρόπο η πιλοτική εφαρμογή στην Κοζάνη θα αποκτήσει περιφερειακό χαρακτήρα και δυνατότητα κλιμάκωσης.
________________________________________
8. Ο ρόλος του Δήμου Κοζάνης
Ο Δήμος Κοζάνης προτείνεται να συμμετέχει ως κρίσιμος συνεργαζόμενος φορέας της πιλοτικής εφαρμογής, ιδίως σε ζητήματα:
• στάσεων,
• δημοτικού οδικού δικτύου,
• κυκλοφοριακών ρυθμίσεων,
• αστικού δημόσιου χώρου,
• συστημάτων στάθμευσης,
• έργων βιώσιμης αστικής κινητικότητας,
• κυκλοφοριακών δεδομένων,
• πιθανών παρεμβάσεων προτεραιότητας δημόσιας συγκοινωνίας.
Ο Δήμος, συνεπώς, έχει σημαντικό ρόλο, αλλά εντός ενός ευρύτερου περιφερειακού σχεδιασμού και όχι ως αποκλειστικός φορέας του έργου.
________________________________________
9. Σύνδεση με υφιστάμενες ψηφιακές δράσεις της ΠΔΜ
Η προτεινόμενη δράση μπορεί να λειτουργήσει ως φυσική επέκταση των ήδη υφιστάμενων πρωτοβουλιών της Περιφέρειας.
Ιδιαίτερα σημαντικό προηγούμενο αποτελεί το ψηφιακό σύστημα μεταφοράς μαθητών της ΠΔΜ, το οποίο ήδη υποστηρίζει μητρώα σχολικών μονάδων, μαθητών, αναδόχων, δρομολογίων και συμβάσεων.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο χαρακτηρίζει μάλιστα το συγκεκριμένο σύστημα ως παράδειγμα στοχευμένης ψηφιακής διακυβέρνησης και ως σημείο αναφοράς για τον περαιτέρω σχεδιασμό παρόμοιων ψηφιακών παρεμβάσεων.
Κατά συνέπεια, θεωρούμε απολύτως συνεπή την επέκταση αυτής της φιλοσοφίας από τη μαθητική μεταφορά προς το ευρύτερο πεδίο της καθημερινής δημόσιας κινητικότητας.
________________________________________
10. Αναμενόμενα οφέλη
Η υλοποίηση της δράσης αναμένεται να προσφέρει:
Για τον πολίτη
• καλύτερη πληροφόρηση,
• μικρότερο χρόνο αναμονής,
• μεγαλύτερη αξιοπιστία,
• καλύτερη πρόσβαση στις δημόσιες συγκοινωνίες,
• βελτίωση της εμπειρίας μετακίνησης.
Για την Περιφέρεια
• πραγματικά δεδομένα κινητικότητας,
• καλύτερη τεκμηρίωση πολιτικών,
• δυνατότητα προσομοίωσης σεναρίων,
• ενίσχυση του Data Hub και του Digital Twin,
• ανάπτυξη περιφερειακής τεχνογνωσίας Smart Mobility.
Για τον Δήμο
• καλύτερη εικόνα των κυκλοφοριακών συνθηκών,
• αξιολόγηση των επιπτώσεων έργων και κυκλοφοριακών ρυθμίσεων,
• αποτελεσματικότερος σχεδιασμός στάσεων και υποδομών.
Για τον συγκοινωνιακό φορέα
• βελτιστοποίηση δικτύου,
• καλύτερη αξιοποίηση στόλου,
• αύξηση αξιοπιστίας,
• καλύτερη εξυπηρέτηση επιβατών,
• δυνατότητα τεκμηριωμένου προγραμματισμού.
Για το περιβάλλον
• αύξηση ελκυστικότητας δημόσιας συγκοινωνίας,
• περιορισμός χρήσης Ι.Χ.,
• μείωση ενεργειακής κατανάλωσης,
• μείωση εκπομπών.
________________________________________
11. Δυνητικές πηγές χρηματοδότησης
Σύμφωνα με το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο, μπορούν να διερευνηθούν μεταξύ άλλων:
• Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία» 2021–2027,
• Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021–2027,
• Τομεακά Προγράμματα ΕΣΠΑ,
• Πρόγραμμα Ψηφιακού Μετασχηματισμού,
• Πρόγραμμα Μεταφορών,
• Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,
• Πράσινο Ταμείο,
• Horizon Europe,
• CEF Digital,
• λοιπά κατάλληλα ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η τελική επιλογή χρηματοδοτικού εργαλείου μπορεί να προσδιοριστεί μετά την αρχική τεχνική ωρίμανση της δράσης.
________________________________________
12. Προτεινόμενοι δείκτες παρακολούθησης
Ενδεικτικά προτείνονται οι ακόλουθοι δείκτες:
• ποσοστό δρομολογίων διαθέσιμων σε real-time πληροφόρηση,
• αριθμός έξυπνων στάσεων,
• αριθμός χρηστών ψηφιακής εφαρμογής,
• μέση απόκλιση πραγματικού από προγραμματισμένο χρόνο,
• μεταβολή εμπορικής ταχύτητας,
• αύξηση επιβατικής κίνησης,
• ποσοστό δεδομένων κινητικότητας ενσωματωμένων στο Data Hub,
• αριθμός σεναρίων κινητικότητας που αξιολογούνται μέσω Digital Twin,
• εξοικονόμηση οχηματοχιλιομέτρων,
• μείωση ενεργειακής κατανάλωσης,
• μείωση εκπομπών CO₂,
• βαθμός ικανοποίησης χρηστών.
Η χρήση μετρήσιμων KPIs είναι πλήρως συμβατή με τη φιλοσοφία του Στρατηγικού Σχεδίου για συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση της πραγματικής αποτελεσματικότητας των ψηφιακών δράσεων.
________________________________________
13. Συγκεκριμένο αίτημα του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
Με βάση τα ανωτέρω, το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. προτείνει:
1. Την προσθήκη αυτοτελούς δράσης στον Οδικό Χάρτη του Στρατηγικού Σχεδίου με τίτλο «Περιφερειακό Ψηφιακό Οικοσύστημα Έξυπνης και Βιώσιμης Κινητικότητας Δυτικής Μακεδονίας».
2. Την ένταξη της δράσης στη βραχυπρόθεσμη–μεσοπρόθεσμη περίοδο 2026–2028.
3. Τη διασύνδεσή της με το Western Macedonia Data Hub και το Ψηφιακό Δίδυμο Δυτικής Μακεδονίας.
4. Την επιλογή της Κοζάνης ως πιλοτικής περιοχής εφαρμογής.
5. Τη συμμετοχή του ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. ως επιχειρησιακού εταίρου της πιλοτικής εφαρμογής.
6. Τη συμμετοχή του Δήμου Κοζάνης ως συνεργαζόμενου φορέα για ζητήματα αστικής κινητικότητας, υποδομών, στάσεων και κυκλοφοριακού σχεδιασμού.
7. Τη διερεύνηση συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και το περιφερειακό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας.
8. Τη διερεύνηση κατάλληλου χρηματοδοτικού σχήματος για την ωρίμανση και υλοποίηση της δράσης.
________________________________________
14. Καταληκτική τοποθέτηση
Η δημόσια συγκοινωνία δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κλάδο μεταφορών.
Αποτελεί βασική δημόσια υπηρεσία, κρίσιμο μηχανισμό κοινωνικής συνοχής, εργαλείο προσβασιμότητας και βασικό πυλώνα της μετάβασης προς περισσότερο βιώσιμες πόλεις και περιφέρειες.
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι η ψηφιακή και βιώσιμη κινητικότητα πρέπει να αποκτήσει αυτοτελή θέση στο Στρατηγικό Σχέδιο Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Δυτικής Μακεδονίας.
Η Περιφέρεια διαθέτει ήδη τα βασικά στρατηγικά στοιχεία: Data Hub, Digital Twin, μηχανισμούς διαλειτουργικότητας και πλαίσιο χρηματοδότησης.
Η προσθήκη της δημόσιας κινητικότητας μπορεί να μετατρέψει αυτές τις υποδομές σε μια άμεσα εφαρμόσιμη υπηρεσία με καθημερινό και μετρήσιμο όφελος για τον πολίτη.
Το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε. δηλώνει τη διαθεσιμότητά του να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση, τεχνική εξειδίκευση και πιλοτική εφαρμογή της σχετικής δράσης, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, τον Δήμο Κοζάνης, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και τους λοιπούς αρμόδιους φορείς.
Για το ΚΤΕΛ Αστικών Γραμμών Κοζάνης Α.Ε.
Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος
Μιχαηλίδης Θεόδωρος
Ο Αντιπρόεδρος
Κυριακίδης Θεόδωρος
Χαιρετίζω κ. Θεματικέ Αντιπεριφερειάρχα, κ. Περιφερειάρχα Δυτικής Μακεδονίας την προσπάθεια ψηφιακού εκσυγχρονισμού της ΠΔΜ μέσω του παρόντος Στρατηγικού Σχεδιασμού.
Καταθέτω κάποιες απόψεις ως πολίτης αυτού του τόπου και όχι ως ειδικός επαγγελματίας.
Θεωρητικά πράγματι σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο τεχνολογικά κόσμο οι ανάγκες που διαμορφώνονται είναι αυτές που αποτυπώνονται στην επιτελική σύνοψη του Στρατηγικού Σχεδιασμού για την ψηφιακή ανασυγκρότηση της ΠΔΜ. Στην πράξη παρακαλώ να μου επιτραπεί ο σχολιασμός σε λειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, για τις οποίες αμφιβάλλω αν είναι προς την σωστή κατεύθυνση για τον πολίτη και τις επιχειρήσεις.
Αρχικά για τον πολίτη, δεν γνωρίζω πως νοείται τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, όταν δεν υπάρχει η άμεση σύνδεση υπηρεσιών της ΠΔΜ με τα εκάστοτε καθ’ ύλην αρμόδια Υπουργεία και αναφέρομαι στην διαλειτουργικότητα με πλήρη παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο τις ενέργειες της δημόσιας διοίκησης από τον ενδιαφερόμενο πολίτη.
Δεύτερον, η πολυνομία και η μεταξύ τους σύγκρουση αποτελεί παράγοντα κακοδιαχείρισης και διαφθοράς, ώστε την μακρόχρονη καθυστέρηση επίλυσης προβλημάτων του πολίτη.
Τρίτον, η ανυπαρξία συστήματος ελέγχου και λογοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και η ανάπτυξη συστήματος πρόληψης κινδύνου κακοδιαχείρισης και ανάπτυξης διαφθοράς.
Τέταρτον, οι πεπαλαιωμένες υποδομές σε υπολογιστικές μηχανές και δίκτυα λειτουργικότητας βοηθούν εκτός των άλλων σε μακρόχρονη διεκπαίρεωση υποθέσεων των πολιτών με αρνητικό αποτέλεσμα για τους ίδιους.
Πέμπτον, η αναγκαιότητα επιμόρφωσης και επαγγελματικής ανάπτυξης των δημοσίων υπαλλήλων τόσο από εξειδικευμένους και πιστοποιημένους φορείς, όσο και από το ΕΚΔΔΑ σε θέματα ψηφιακής διακυβέρνησης είναι αναιμική.
Εκτον, δεν φαίνεται ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός του δημοσίου να στηρίζει την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας στον βαθμό που επιθυμείται για τους προαναφερθέντες λόγους, αλλά και λόγω του αποσπασματικού τροπου λειτουργίας των φορέων στήριξης επιχειρηματικότητας με κατάλληλες υποδομές και προσωπικό, αλλά και με απλούστευση της ρητά και διαφανώς καθορισμένης της σχετικής νομοθεσίας
Συνεπώς, όπως και άλλες φορές έχουν γίνει προτάσεις για την ανάπτυξη της ΠΔΜ, έτσι και τώρα γνωρίζει η Διοίκηση τι πρέπει να γίνει, εν προκειμένω κατά τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό σε διάφορους τομείς, εντούτοις οι μεταρρυθμίσεις προχωρούν αργά με αμφίβολο αποτέλεσμα,για τον πολίτη και τον επιχειρηματία.
Εύχομαι κάποια στιγμή να γίνουν πράξη όλα αυτά που έχει ανάγκη ο πολίτης και ο τόπος και να μην αποτελεί έρμαιο του κάθε ανεπαρκούς υπαλλήλου και της σκοπιμότητας της Διοίκησης για ιδία οφελη, αν επιθυμούμε να είμαστε ένα Ευρωπαϊκό κράτος δικαίου, που σέβεται πρώτα τον εαυτό του.
1. Το σχέδιο βασίζεται σε θεσμούς που δεν υπάρχουν ακόμη
Ο πυρήνας του Στρατηγικού Στόχου 1 είναι η ίδρυση ενός «Κέντρου Ψηφιακού Μετασχηματισμού» που θα συντονίζει, θα παρακολουθεί και θα διαχειρίζεται κινδύνους. Το ίδιο ισχύει και για το PMO (Project Management Office) που αναφέρεται στην ενότητα 9.3 ως ο μηχανισμός ετήσιας παρακολούθησης των δεικτών. Και οι δύο δομές είναι μελλοντικές προθέσεις, όχι λειτουργικές πραγματικότητες. Το σχέδιο, δηλαδή, στηρίζει τη διακυβέρνησή του σε όργανα που πρέπει πρώτα να δημιουργηθούν — γεγονός που μεταθέτει τον πραγματικό κίνδυνο υλοποίησης σε ένα προαπαιτούμενο βήμα που το ίδιο το σχέδιο δεν εγγυάται.
2. Η ίδια η αξιολόγηση ψηφιακής ωριμότητας (DMA) δείχνει αδυναμία ακριβώς εκεί που χρειάζεται δύναμη
Το Digital Maturity Assessment τοποθετεί την ΠΔΜ στο 44% συνολικά, πάνω από τον ελληνικό μέσο όρο αλλά κάτω από τον ευρωπαϊκό. Πιο σημαντικό όμως είναι η κατανομή ανά άξονα:
Ψηφιακή Στρατηγική & Επενδύσεις: 43% — απουσιάζει θεσμοθετημένο, μακροπρόθεσμο πλαίσιο πολυετούς προγραμματισμού πόρων.
Ανθρωποκεντρική Ψηφιοποίηση: 41% (ο χαμηλότερος άξονας) — δεν υπάρχει δομημένο σύστημα αξιολόγησης δεξιοτήτων ή διαχείρισης οργανωσιακής αλλαγής.
Πράσινη Ψηφιοποίηση: 26% (κατά πολύ ο χαμηλότερος) — η ψηφιακή μετάβαση δεν έχει συνδεθεί με μετρήσιμους περιβαλλοντικούς στόχους.
Αυτό είναι κρίσιμο: οι πιο αδύναμοι άξονες είναι ακριβώς αυτοί που το Όραμα 2030 του σχεδίου διακηρύσσει ως πυρήνα του («ανθρωποκεντρική», «πράσινη» μετάβαση). Το σχέδιο, δηλαδή, χτίζει τη φιλοδοξία του πάνω στα πιο αδύναμα θεμέλιά του.
3. Η ίδια η SWOT ονομάζει τα εμπόδια — χωρίς όμως αντίστοιχο μηχανισμό αντιμετώπισής τους
Στην ενότητα 5.2, το σχέδιο παραδέχεται:
«Υβριδικές» διοικητικές διαδικασίες — ημι-ηλεκτρονικές, χωρίς σαφή πρότυπα ή ροές έγκρισης, όπου η ψηφιακή τεχνολογία απλώς αναπαράγει την έγχαρτη γραφειοκρατία.
Ανομοιογένεια ψηφιακών δεξιοτήτων μεταξύ υπηρεσιών, που δημιουργεί διοίκηση «δύο ταχυτήτων».
Απουσία ολοκληρωμένου πλαισίου Data Governance, με αποτέλεσμα data silos.
Αυτά δεν είναι τεχνικά προβλήματα που λύνονται με αγορά λογισμικού· είναι προβλήματα κουλτούρας και οργανωτικής δομής. Το σχέδιο τα καταγράφει σωστά, αλλά η αντιμετώπισή τους παραμένει σε επίπεδο γενικών διακηρύξεων («ενίσχυση δεξιοτήτων», «ψηφιακή διακυβέρνηση δεδομένων») χωρίς συγκεκριμένο προϋπολογισμό, χρονοδιάγραμμα ή υπεύθυνη μονάδα change management.
4. Το ίδιο το σχέδιο αναγνωρίζει τον γραφειοκρατικό/νομοθετικό κίνδυνο, αλλά δεν προτείνει καμία νομοθετική παρέμβαση
Στην ενότητα 6 (απειλές) αναφέρεται ρητά ότι οι χρονοβόρες διαδικασίες ωρίμανσης και δημοπράτησης έργων βάσει του Ν. 4412/2016, σε συνδυασμό με την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, δημιουργούν κίνδυνο καθυστερήσεων «με πιθανότητα τεχνολογικής απαξίωσης πριν την υλοποίηση». Αυτή είναι ουσιαστικά μια αυτο-ομολογία ότι το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλείται να λειτουργήσει η ΠΔΜ είναι ασύμβατο με τους ρυθμούς της ψηφιακής τεχνολογίας — και όμως το σχέδιο δεν περιλαμβάνει καμία δράση απλοποίησης διαδικασιών προμηθειών ή θεσμικής μεταρρύθμισης, μόνο διαχείριση του ρίσκου μέσω σταδιοποίησης (roadmap phases).
5. Πολλαπλές, μη δεσμευτικές πηγές χρηματοδότησης ανά δράση
Στον Πίνακα 11 (Δράσεις & Χρηματοδότηση), σχεδόν κάθε δράση συνδέεται με 2-3 διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία (π.χ. το «Ψηφιακό Δίδυμο» με ΕΣΠΑ Δίκαιης Μετάβασης και Ταμείο Ανάκαμψης) χωρίς ιεράρχηση ή δέσμευση συγκεκριμένου ποσού. Το κείμενο μιλά για «ενδεικτικές πηγές χρηματοδότησης» — δηλαδή καμία δράση δεν έχει εξασφαλισμένο, συγκεκριμένο κονδύλι. Αυτό δημιουργεί δύο κινδύνους ταυτόχρονα: είτε καμία πηγή να μην aporroφηθεί τελικά για τη συγκεκριμένη δράση, είτε να υπάρξει επικάλυψη/ανταγωνισμός μεταξύ έργων για τα ίδια κονδύλια.
Επιπλέον, βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία (Ταμείο Ανάκαμψης – Ελλάδα 2.0, ΕΣΠΑ 2021-2027) έχουν οριζόντιο ορίζοντα λήξης γύρω στο 2026-2027 — ακριβώς τη στιγμή που, σύμφωνα με το ίδιο το Roadmap (ενότητα 9.1), αρχίζει η «μεσοπρόθεσμη φάση» (2027-2028) όπου προβλέπεται η πιο σύνθετη και ακριβή υλοποίηση (data hubs, ολοκληρωμένα συστήματα). Δημιουργείται δηλαδή ένα «χρηματοδοτικό γκρεμό» ακριβώς στο πιο κρίσιμο σημείο του σχεδίου.
6. Ο επιχειρηματικός ιστός δεν έχει την ικανότητα να απορροφήσει την ψηφιοποίηση
Ο μέσος όρος 2,44 εργαζομένων ανά επιχείρηση, οι χαμηλές δημόσιες (60,3) και ιδιωτικές (40,5) δαπάνες R&D, και ο δείκτης απασχόλησης ειδικών ΤΠΕ στις 42,6 μονάδες (232η θέση πανευρωπαϊκά) δείχνουν ότι ακόμη κι αν η Περιφέρεια πετύχει τους στόχους της στη δημόσια διοίκηση, ο ιδιωτικός τομέας —που αποτελεί μισό τουλάχιστον του «ψηφιακού μετασχηματισμού» ως έννοιας— δεν διαθέτει την κρίσιμη μάζα για να ακολουθήσει.
7. Οι δείκτες-στόχοι είναι φιλόδοξοι αλλά αποσυνδεδεμένοι από ρεαλιστικό μηχανισμό λογοδοσίας
Στόχοι όπως «το 100% των υπηρεσιών ψηφιακά», «ΤΝ σε τουλάχιστον 10 υπηρεσίες», «80% εξειδικευμένη εκπαίδευση στελεχών» ή «≥85% έργων εντός χρονοδιαγράμματος» τίθενται χωρίς αναλυτικό προϋπολογισμό ανά στόχο, χωρίς κατανομή ευθύνης σε συγκεκριμένη υπηρεσία, και -κυρίως- χωρίς κύρωση/συνέπεια σε περίπτωση μη επίτευξης. Ο ίδιος ο στόχος «≥85% να παραδίδονται εντός χρονοδιαγράμματος» υπονοεί έμμεσα ότι αυτό δεν συμβαίνει σήμερα — κάτι που επιβεβαιώνεται από την ίδια την αναφορά στις καθυστερήσεις λόγω Ν.4412/2016.
8. Πολλές προϋπάρχουσες πρωτοβουλίες, χαμηλό τελικό αποτέλεσμα
Το Κεφάλαιο 7 απαριθμεί πάνω από 25 υφιστάμενες ψηφιακές δράσεις/συστήματα/μνημόνια που έχουν ήδη υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, η συνολική ψηφιακή ωριμότητα παραμένει στο 44%. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στον αριθμό πρωτοβουλιών και το πραγματικό αποτέλεσμα επιβεβαιώνει ακριβώς αυτό που η ίδια η SWOT αναγνωρίζει ως απειλή: «κίνδυνο κατακερματισμού έργων λόγω ελλιπούς συντονισμού». Δεν είναι έλλειψη δράσεων το πρόβλημα — είναι έλλειψη ενοποίησης, και το νέο σχέδιο δεν παρουσιάζει συγκεκριμένο μηχανισμό (πέραν του υπό ίδρυση Κέντρου) που να εγγυάται ότι η νέα γενιά έργων δεν θα καταλήξει στο ίδιο μοτίβο.
Συνοπτικά
Το επιχείρημα δεν είναι ότι το σχέδιο είναι κακογραμμένο — αντίθετα, είναι μεθοδολογικά άρτιο και διεθνώς τεκμηριωμένο (DESI, RIS, LORDIMAS, DMA). Το πρόβλημα είναι ότι η ίδια η τεκμηρίωσή του αποκαλύπτει τα δομικά εμπόδια που το ίδιο το σχέδιο δεν διαθέτει τα εργαλεία να λύσει: θεσμούς που δεν υπάρχουν ακόμη, χρηματοδότηση χωρίς δέσμευση, νομοθετικό πλαίσιο που το ίδιο αναγνωρίζει ως ανασταλτικό χωρίς να το θίγει, δείκτες χωρίς λογοδοσία, και έναν ιδιωτικό τομέα δομικά ανίκανο να ακολουθήσει.
Για την πληρότητα, αξίζει να σημειωθεί ότι το ίδιο κείμενο τεκμηριώνει και πραγματικά ισχυρά σημεία (ερευνητικό/ανθρώπινο κεφάλαιο, το Green Data Center/υπερυπολογιστής ΤΝ, εμπειρία στη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων) — άρα η παραπάνω κριτική αφορά ρίσκα υλοποίησης, όχι αδυναμία εννοιολογικού σχεδιασμού. Ως κείμενο διαβούλευσης, εξάλλου, θα μπορούσε ακόμη να ενσωματώσει συγκεκριμένους μηχανισμούς (π.χ. δεσμευτικό προϋπολογισμό ανά δράση, ρήτρες λογοδοσίας) πριν την οριστικοποίησή του.